نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق

makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq
82 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/63396
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #63396
پدیدآور / مؤلف: طبرسی، حسن بن فضل
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 31، ص 335 تا 340
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: حدیث اخلاق
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مکارم الاخلاق و محاسن آداب (makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیده‌اند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار».
آغاز اثر
« الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... »
انجام اثر
« فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959) محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967) مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127) تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334) جمال الصالحین مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب) مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 146/22- 147و 138/4 معجم المطبوعات 1228 ریحانة الادب 447/2 کشف الحجب 548 دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب / حدیث، اخلاق / عربی makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq = makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb طبرسی، حسن بن فضل، قرن 6 قمری tabarsī, hasan ebn-e fazl(- 12c) این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیده‌اند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار». آغاز: الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... انجام: فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... چاپ: مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص [الذریعة 146/22- 147و 138/4؛ معجم المطبوعات 1228؛ ریحانة الادب 447/2؛ کشف الحجب 548؛ دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)] شرح و حواشی: 1- مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7) 2- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959) 3- محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967) 4- مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10) 5- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127) 6- تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333) 7- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334) 8- جمال الصالحین 9- مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب) 10- مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)

نسخه‌های خطی این اثر

82 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
3483 بی‌کاتب 909ق نستعلیق - شناسنامه ←
2
مرکز احیاء
قم
2005/1 محسن علی میری اردستانی چهارشنبه اواخر ربیع الثانی933ق نسخ 91 شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
3482 شمس الدین 937ق نسخ - شناسنامه ←
4
فحول قزوینی
قزوین
بدون شماره بی‌کاتب جمادی الاول 943ق - - شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
3573 حبیب الله بن عبادالله بن حسامی واعظ پنج‌شنبه غره ربیع الثانی947ق نسخ 265 شناسنامه ←
6
فیضیه
قم
1699 خلیل الله بن حبیب اللهمعروف عند الافاضل به فاضل افضل کرمانی 950ق نسخ 216 شناسنامه ←
7
سلطنتی
تهران
1241 سید کریم بن سید ناصرالدین ذیقعده954ق نسخ 584 شناسنامه ←
8
مرکز احیاء
قم
1236/1 علوی حسنی، یحیی بن محمد اواخر ربیع الاول954ق نسخ 377 شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
22983 ابونصر بن ابوسعید شریف 13 صفر957ق نسخ 247 شناسنامه ←
10
فاضل
خوانسار
180 محمد بن عزیز الله حسینی 14 جمادی الثانی974ق نسخ 238 شناسنامه ←
11
مرکز احیاء
قم
215 نامشخص - - - شناسنامه ←
12
دانشگاه
تهران
2854 محمود بن لطف الله بن لطف الله پنج‌شنبه 27ذیحجه983ق نستعلیق 158 شناسنامه ←
13
میر حسینا قزوینی
قزوین
159/1 محمود بن عبدالرحمن بن شیخ جلال محمد قادری انصاری شنبه 6 شوال992ق نسخ - شناسنامه ←
14
ملک
تهران
455 حاجی خاتم بن حاجی حسن حلاوی پنج‌شنبه 24 ربیع الثانی993ق نسخ 243 شناسنامه ←
15
سپهسالار
تهران
1926 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 352 شناسنامه ←
16
دهگان
اراک
222 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 293 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
8147 بی‌کاتب قرن 9 و 10 نسخ 143 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
1853/23 حامدی، محمد بن احمد قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
19
سپهسالار
تهران
5856 جزائری سمنانی، اسماعیل بن ابراهیم قرن 11 نسخ 248 شناسنامه ←
20
مرکز احیاء
قم
2927 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 205 شناسنامه ←
21
طبسی
قم
710 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 132 شناسنامه ←
22
مجلس
تهران
4358 محمد مقیم قرن 11 نستعلیق 245 شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
3479 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 460 شناسنامه ←
24
حقوق
تهران
75 - د بی‌کاتب قرن 11 نسخ 285 شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
16485 بی‌کاتب حدود قرن 11 نستعلیق 71 شناسنامه ←
26
مدرسه صدر بازار
اصفهان
854 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 257 شناسنامه ←
27
علامه طباطبائی
شیراز
1539 طعمه بن احمد انباری حایری جمعه 8 ذیقعده 1006ق نسخ - شناسنامه ←
28
الهیات
مشهد
21685 بی‌کاتب با تاریخ 1013ق نستعلیق - شناسنامه ←
29
مجلس
تهران
884/1 بی‌کاتب دوشنبه 9 شعبان 1040ق - 79 شناسنامه ←
30
وزیری
یزد
3070 کربلائی، یوسف بن رمضان ذیحجه 1040ق نسخ 193 شناسنامه ←