شناسنامه کتابشناختی اثر
مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق
makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq
82
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/63396
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #63396
پدیدآور / مؤلف:
طبرسی، حسن بن فضل
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 31، ص 335
تا 340
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
مکارم الاخلاق و محاسن آداب
(makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیدهاند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار».
آغاز اثر
« الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... »
انجام اثر
« فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7)
مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959)
محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967)
مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127)
تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333)
مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334)
جمال الصالحین
مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب)
مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 146/22- 147و 138/4
معجم المطبوعات 1228
ریحانة الادب 447/2
کشف الحجب 548
دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب / حدیث، اخلاق / عربی
makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq = makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb
طبرسی، حسن بن فضل، قرن 6 قمری
tabarsī, hasan ebn-e fazl(- 12c)
این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیدهاند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار».
آغاز: الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ...
انجام: فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ...
چاپ: مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص
[الذریعة 146/22- 147و 138/4؛ معجم المطبوعات 1228؛ ریحانة الادب 447/2؛ کشف الحجب 548؛ دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7)
2- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959)
3- محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967)
4- مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
5- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127)
6- تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333)
7- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334)
8- جمال الصالحین
9- مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب)
10- مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
نسخههای خطی این اثر
82 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
3483 | بیکاتب | 909ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 2 |
مرکز احیاء
قم
|
2005/1 | محسن علی میری اردستانی | چهارشنبه اواخر ربیع الثانی933ق | نسخ | 91 | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
3482 | شمس الدین | 937ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
فحول قزوینی
قزوین
|
بدون شماره | بیکاتب | جمادی الاول 943ق | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
3573 | حبیب الله بن عبادالله بن حسامی واعظ | پنجشنبه غره ربیع الثانی947ق | نسخ | 265 | شناسنامه ← |
| 6 |
فیضیه
قم
|
1699 | خلیل الله بن حبیب اللهمعروف عند الافاضل به فاضل افضل کرمانی | 950ق | نسخ | 216 | شناسنامه ← |
| 7 |
سلطنتی
تهران
|
1241 | سید کریم بن سید ناصرالدین | ذیقعده954ق | نسخ | 584 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرکز احیاء
قم
|
1236/1 | علوی حسنی، یحیی بن محمد | اواخر ربیع الاول954ق | نسخ | 377 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
22983 | ابونصر بن ابوسعید شریف | 13 صفر957ق | نسخ | 247 | شناسنامه ← |
| 10 |
فاضل
خوانسار
|
180 | محمد بن عزیز الله حسینی | 14 جمادی الثانی974ق | نسخ | 238 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرکز احیاء
قم
|
215 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
2854 | محمود بن لطف الله بن لطف الله | پنجشنبه 27ذیحجه983ق | نستعلیق | 158 | شناسنامه ← |
| 13 |
میر حسینا قزوینی
قزوین
|
159/1 | محمود بن عبدالرحمن بن شیخ جلال محمد قادری انصاری | شنبه 6 شوال992ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 14 |
ملک
تهران
|
455 | حاجی خاتم بن حاجی حسن حلاوی | پنجشنبه 24 ربیع الثانی993ق | نسخ | 243 | شناسنامه ← |
| 15 |
سپهسالار
تهران
|
1926 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 352 | شناسنامه ← |
| 16 |
دهگان
اراک
|
222 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 293 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
8147 | بیکاتب | قرن 9 و 10 | نسخ | 143 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
1853/23 | حامدی، محمد بن احمد | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 19 |
سپهسالار
تهران
|
5856 | جزائری سمنانی، اسماعیل بن ابراهیم | قرن 11 | نسخ | 248 | شناسنامه ← |
| 20 |
مرکز احیاء
قم
|
2927 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 205 | شناسنامه ← |
| 21 |
طبسی
قم
|
710 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 132 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
4358 | محمد مقیم | قرن 11 | نستعلیق | 245 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
3479 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 460 | شناسنامه ← |
| 24 |
حقوق
تهران
|
75 - د | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 285 | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
16485 | بیکاتب | حدود قرن 11 | نستعلیق | 71 | شناسنامه ← |
| 26 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
854 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 257 | شناسنامه ← |
| 27 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1539 | طعمه بن احمد انباری حایری | جمعه 8 ذیقعده 1006ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 28 |
الهیات
مشهد
|
21685 | بیکاتب | با تاریخ 1013ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 29 |
مجلس
تهران
|
884/1 | بیکاتب | دوشنبه 9 شعبان 1040ق | - | 79 | شناسنامه ← |
| 30 |
وزیری
یزد
|
3070 | کربلائی، یوسف بن رمضان | ذیحجه 1040ق | نسخ | 193 | شناسنامه ← |