نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق

makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq
82 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/63396
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #63396
پدیدآور / مؤلف: طبرسی، حسن بن فضل
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 31، ص 335 تا 340
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: حدیث اخلاق
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مکارم الاخلاق و محاسن آداب (makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیده‌اند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار».
آغاز اثر
« الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... »
انجام اثر
« فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959) محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967) مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127) تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334) جمال الصالحین مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب) مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 146/22- 147و 138/4 معجم المطبوعات 1228 ریحانة الادب 447/2 کشف الحجب 548 دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب / حدیث، اخلاق / عربی makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq = makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb طبرسی، حسن بن فضل، قرن 6 قمری tabarsī, hasan ebn-e fazl(- 12c) این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیده‌اند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار». آغاز: الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... انجام: فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... چاپ: مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص [الذریعة 146/22- 147و 138/4؛ معجم المطبوعات 1228؛ ریحانة الادب 447/2؛ کشف الحجب 548؛ دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)] شرح و حواشی: 1- مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7) 2- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959) 3- محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967) 4- مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10) 5- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127) 6- تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333) 7- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334) 8- جمال الصالحین 9- مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب) 10- مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)

نسخه‌های خطی این اثر

82 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
دانشگاه
تهران
6269 بی‌کاتب یک‌شنبه 16 محرم 1120ق - 164 شناسنامه ←
62
امام صادق
قزوین
442 محمد علی بن ملا علیشاه 15 جمادی الاول 1129ق نسخ 146 شناسنامه ←
63
مدرسه قنبر علی خان (حضرت ولی عصر)
تهران
5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 164 شناسنامه ←
64
مرکز احیاء
قم
2308 بی‌کاتب 1200ق نسخ 402 شناسنامه ←
65
مرعشی
قم
13142 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 93 شناسنامه ←
66
مجلس
تهران
7342 بی‌کاتب دوشنبه 25 جمادی الثانی 1234ق نسخ 280 شناسنامه ←
67
گلپایگانی
قم
6872-35/52 محمد یوسف همدانی 1248ق نسخ 225 شناسنامه ←
68
فاضل قائینی
قم
بدون شماره واعظ یزدی 1254ق - - شناسنامه ←
69
رضوی
مشهد
35432 محمد نظیرالدین حسینی مراد آبادی 20ذیحجه 1260ق نستعلیق 287 شناسنامه ←
70
گلپایگانی
قم
7264-37/54 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 408 شناسنامه ←
71
مدرسه سلطانی
کاشان
126 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 272 شناسنامه ←
72
طبسی
قم
392 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 84 شناسنامه ←
73
طبسی
قم
311 بی‌کاتب قرن 11 و12 نسخ 64 شناسنامه ←
74
مسجد اعظم
قم
739 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 253 شناسنامه ←
75
رضوی
مشهد
6246 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 284 شناسنامه ←
76
دانشگاه
تهران
1301/6 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 15 شناسنامه ←
77
رضوی
مشهد
13002 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
78
رضوی
مشهد
13109 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
79
رضوی
مشهد
25784 محمد باقر بن محمد شریفی بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 272 شناسنامه ←
80
ملی
تهران
4868 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 84 شناسنامه ←
81
مجلس
تهران
1416ط بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 417 شناسنامه ←
82
دارالحدیث
قم
58 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 55 شناسنامه ←