نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق

makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq
82 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/63396
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #63396
پدیدآور / مؤلف: طبرسی، حسن بن فضل
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 31، ص 335 تا 340
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: حدیث اخلاق
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مکارم الاخلاق و محاسن آداب (makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیده‌اند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار».
آغاز اثر
« الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... »
انجام اثر
« فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959) محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967) مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127) تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333) مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334) جمال الصالحین مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب) مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 146/22- 147و 138/4 معجم المطبوعات 1228 ریحانة الادب 447/2 کشف الحجب 548 دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب / حدیث، اخلاق / عربی makārim-ul axlāq wa maʻālim-ul aʻlāq = makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb طبرسی، حسن بن فضل، قرن 6 قمری tabarsī, hasan ebn-e fazl(- 12c) این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (ص)و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظیم الی جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امر به امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیده‌اند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبی (ص)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظیف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الاظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاکل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8. آداب النکاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعیه، در پنج فصل؛ 11. آداب المریض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الکتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشکاة الانوار فی غرر الاخبار». آغاز: الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسی بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الی جنانه ... انجام: فقال ویحک ان لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشیطان علی لسانک وهذا ما اردنا ان نجمع من السیر النبویة والإدابالمرویة وقد وفینا ... چاپ: مشار عربی، ص895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخیریة؛ کربلا، مؤسسة الاعلمی، تحقیق علاء الدین الطالقانی، الطبعة الاولی، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص2-268)؛ 1311ق، 309ص [الذریعة 146/22- 147و 138/4؛ معجم المطبوعات 1228؛ ریحانة الادب 447/2؛ کشف الحجب 548؛ دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)] شرح و حواشی: 1- مشکاة الانوار فی غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7) 2- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959) 3- محاسن الآداب فی ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967) 4- مکارم الکرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10) 5- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127) 6- تسدید المکارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333) 7- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334) 8- جمال الصالحین 9- مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب) 10- مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)

نسخه‌های خطی این اثر

82 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مدرسه غرب
همدان
285 احسن بن محمد الشهیر به قاضی احسن مکی پنج شنبه 24 جمادی الاول 1041ق نسخ - شناسنامه ←
32
مرعشی
قم
1909 عبدالله بن محمد طبری حسینی شافعی امام مقام ابراهیم (به اشتباه کتاب به وی نسبت داده شده) پنج‌شنبه 15 ربیع الثانی 1049ق نسخ 133 شناسنامه ←
33
مسجد اعظم
قم
1060/1 محمد شریف بن مولا جنایی الجرجانی رمضان 1054ق نسخ 288 شناسنامه ←
34
دانشگاه
تهران
1517 بی‌کاتب یک‌شنبه 15 جمادی الثانی 1056ق نستعلیق 304 شناسنامه ←
35
رضوی
مشهد
13084 عزیزالله 1058ق نسخ - شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
3484 عزیز الله بن شمس الدین 1058ق نسخ - شناسنامه ←
37
قمر بنی هاشم
دامغان
64/2 نظام بن اسماعیل جمال مازندرانی دوشنبه دهه دوم جمای الثانی 1068ق نسخ 137 شناسنامه ←
38
دانشگاه
تهران
1463 بی‌کاتب پنج‌شنبه 15 شعبان 1069ق نسخ 171 شناسنامه ←
39
ملی
تهران
1216 محمد رضا بن رضی الدین 1072ق نسخ 261 شناسنامه ←
40
دانشگاه
تهران
7618 استرآبادی، محمد جعفر بن محمد یحیی رجب 1073ق نسخ 192 شناسنامه ←
41
دانشگاه
تهران
6347 بی‌کاتب 1 شعبان 1074ق نسخ 232 شناسنامه ←
42
فیاض
تهران
13 دماوندی نجفی، ابراهیم بن مظفر 1075ق نسخ - شناسنامه ←
43
مجلس
تهران
18432 ابراهیم بن مظفر دماوندی نجفی 1075ق نسخ 465 شناسنامه ←
44
ملک
تهران
2453 بی‌کاتب 3 رمضان 1077ق نستعلیق، شکسته 227 شناسنامه ←
45
رضوی
مشهد
3574 بی‌کاتب شعبان 1080ق، به دستور مولانا علم الهدی محمد فرزند فیض کاشانی نسخ 158 شناسنامه ←
46
مجلس
تهران
335-طباطبائی محمد موسی فرزند محمد کاظم مشهدی 1081ق نسخ 173 شناسنامه ←
47
میبدی
مشهد
366 بی‌کاتب 1083ق نسخ 234 شناسنامه ←
48
دانشگاه
تهران
2462 بی‌کاتب شعبان 1084ق نستعلیق 226 شناسنامه ←
49
ملی
تهران
4869 ربیع بن محمد تقی نیشابوری 1084ق نسخ 319 شناسنامه ←
50
مرعشی
قم
10662/1 محمد صالح بن عبدالله سه‌شنبه 12 رمضان 1085ق نسخ 182 شناسنامه ←
51
سپهسالار
تهران
5858 بی‌کاتب پنج‌شنبه 31 جمادی الاول 1088ق نستعلیق 180 شناسنامه ←
52
ملک
تهران
2100 عبدالله موزون سه‌شنبه 7 شعبان 1088ق نسخ 233 شناسنامه ←
53
وزیری
یزد
1771 محمد اشرف بن زین الدین علی جمعه 11 ربیع الثانی 1095ق نسخ 217 شناسنامه ←
54
دائرة المعارف
تهران
1683 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 86 شناسنامه ←
55
رضوی
مشهد
16035 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 193 شناسنامه ←
56
رضوی
مشهد
17543 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 193 شناسنامه ←
57
رضوی
مشهد
18066 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 174 شناسنامه ←
58
دانشگاه
اصفهان
175 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 306 شناسنامه ←
59
گوهرشاد
مشهد
1374 بی‌کاتب پنج‌شنبه 11 شعبان 1102ق نسخ - شناسنامه ←
60
دانشگاه
اصفهان
394 نامشخص - - - شناسنامه ←