مدارک الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

● مدارک الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع / فقه / عربی madārik-ul aḥkām fī š.-i šarāyi‘-il islām = š.-u šarāyi‘ موسوی عاملی، محمد بن علی، 946 - 1009 قمری mūsavī ‘āmelī, mohammad ebn-e ‘alī (1540 - 1601) وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676) تاریخ تألیف: پنج‌شنبه 25 ذیحجه 998ق شرح استدلالی مفصل و بسیار مشهوری با عناوین «قوله - قوله» بر کتاب شرایع الاسلام محقق حلی است. بنا به نوشته علامه خوانساری و شیخ حر عاملی: صاحب مدارک با این که تألیفات زیادی ندارد اما آنچه نوشته در کمال دقت، تحقیق و متانت بوده و بیشتر مطالب را که دانشمندان متأخر در موضوع فقه و اصول نگاشته‌اند ناموزون و ناسنجیده دانسته و چون دایی خود صاحب معالم به رد و نقد آنها پرداخته است. نویسنده درباره انگیزه تألیف این شرح چنین می‌نگارد: «کتاب شرایع الاسلام از بهترین و نیکوترین کتب فقهی است و همچنین شرح آن یعنی «مسالک الافهام» تألیف جد بزرگوارم علامه شهید ثانی که نظیرش در گذشته و حال دیده نشده و مدام مورد استفاده فضلا و فقها بوده و هست ولی به دلیل این‌که شارح معظم در اوایل آن راه ایجاز و اختصار پیموده آن‌گونه‌ای که می‌باید پرده ابهام را از رموز و مفاهیم مستور آن برنداشته چه او متعرض برخی از مطالب مورد لزوم نشدهیا به‌طور اجمال از آن عبور کرده و به تفصیل بحث نفروده است، لذا طبق تقاضای بعضی از برادران دینی بر آن شدم که این شرح را در بخش عبادات به تفصیل اما نه چندان طولانی بنگارم». از این تألیف تنها بخش عبادات در سه مجلد تدوین شده که ج 1: از ابتدای طهارت تا آغاز صلات کسوف؛ ج 2: از صلات کسوف تا پایان اعتکاف و ج 3: حاوی مباحث حج که در سال 998ق. به پایان رسیده است. (غلامی مقدم، براتعلی) آغاز: بسمله و الاعتصام بکرمه العمیم اللهم وفق لاكماله الحمدلله المحمود لآلائه المشكور لنعمائه المعبود لكماله المرهوب لجلاله الذى ... شانهعن مشابهة الانام چاپ: مشار عربی، صص 820-821؛ طهران، سنگی، 1274ق، رحلی؛ ایران، 1278ق، 359ص (در هامش)؛ 1268ق، صص 282+ ...؛ [تهران]، سنگی، 1321-1322، رحلی، 463ص؛ (1-3): ایران، سنگی، 1268، رحلی، ص 282+ ... [الذريعة 417/25 و 328/13 و 239/20؛ معجم المطبوعات 275/1؛ برای چاپ‌های آن؛ مكتبة امیرالمؤمنین 248/4؛ دنا 304/9- 316 (344 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية مدارك الاحكام؛ رفیعا، محمد بن حیدر (997-1080) 2- حاشية مدارك الاحكام؛ مرعشی، ابراهیم بن حسین (-1098) 3- حاشية مدارك الاحكام؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033-1098) 4- تدارك المدارك؛ حسینی مرعشی، محمد ضیاءالدین (-11) 5- حاشية مدارك الاحكام؛ بحرانی، محمد بن یوسف (-11) 6- حواشی مدارك الاحكام؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137) 7- حاشية مدارك الاحكام؛ قزوینی، ابراهیم بن محمد (1065-1145) 8- حاشية مدارك الأحكام؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173) 9- شرح کلام صاحب المدارک؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173) 10- تدارک المدارک = حاشیة المدارک؛ بحرانی، یوسف بن احمد (1107-1186) 11- حاشية مدارك الاحكام؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205) 12- الفذالك فی شرح المدارک و المسالک=حاشیة المدارک و المسالک؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144-1216) 13- حاشية مدارك الاحكام؛ مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر (1175-1238) 14- كشف المدارک؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) 15- حاشية مدارك الاحكام؛ استرآبادی، محمد جعفر بن سیف الدین (1198-1263) 16- حاشية مدارك الاحكام(3عنوان)