شناسنامه کتابشناختی اثر
مناظرة مع بعض علماء الحلب
munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab
پیوند کوتاه:
/w/64195
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #64195
پدیدآور / مؤلف:
عاملی، حسین بن عبدالصمد
تاریخ و سده تألیف:
951 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 31، ص 599
تا 602
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و همتراز:
مناظره
(munāẓira)
مناظرة مع بعض العامة
(munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma)
محل تألیف:
حلب
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رسالهای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی میگوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کردهایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی میکنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان میدارد و در پایان چنین میآورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه».
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها »
انجام اثر
« لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین »
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 291/22
مكتبة امیرالمؤمنین 399/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مناظرة مع بعض علماء الحلب = مناظره = مناظرة مع بعض العامة / کلام و اعتقادات / عربی
munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab = munāẓira = munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma
عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
تاریخ تألیف: 951ق؛ محل تألیف: حلب
در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رسالهای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی میگوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کردهایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی میکنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان میدارد و در پایان چنین میآورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه».
آغاز: بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها
انجام: لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین
[الذريعة 291/22؛ مكتبة امیرالمؤمنین 399/4]
نسخههای خطی این اثر
49 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملی
تبریز
|
3230 | عاملی، حسین بن عبدالصمد (مؤلف) | بیتاریخ | نسخ | 24 | شناسنامه ← |
| 2 |
ملی
تبریز
|
3182/8 | بیکاتب | 968ق | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
1231/14-طباطبائی | شیخ محمد علی بن محمود تبریز | قرن 11 | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
3246/4 | فراهی، محمد جعفر بن سلیمان | قرن 11 | - | 13 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
7036/40 | بیکاتب | قرن 11 | - | 4 | شناسنامه ← |
| 6 |
جلیلی
کرمانشاه
|
223/14 | بیکاتب | یکشنبه 13رجب1008ق | - | 14 | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
1254/4ط | نورالهدی | 1025ق | - | 16 | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
22115 | بیکاتب | 1030ق | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 9 |
مدرسه حکیم
شیراز
|
بدون شماره | بیکاتب | جمعه 15شوال1057ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 10 |
دائرة المعارف
تهران
|
430/10 | بیکاتب | یکشنبه 27 ربیع الثانی 1058ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 11 |
دانشگاه
تهران
|
5873/3 | فسایی شیرازی، محمد حسین بن کمال الدین علی | 13 رجب1058ق | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 12 |
ملک
تهران
|
1013/4 | عزیز الله بن محمد تقی مجلسی | با تاریخ 1071ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
6403/4 | حسین تربتی | 1075ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
تهران
|
2021/8 | جیلانی، محمد بن احمد | 1077ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
1295 | ابوطالب ابن ابی تراب | 1098ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
23021 | نوربخش، عبدالله بن محمد امین | 1098ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
15613/5 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
11070/15 | تویسرکانی، محمد کاظم بن محمد حسین | قرن 12 | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 19 |
مرکز احیاء
قم
|
2760/12 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
10183/21 | بیکاتب | جمادی الاول 1109ق | - | 9 | شناسنامه ← |
| 21 |
ملک
تهران
|
593/18 | بیکاتب | حدود 1125ق | - | 14 | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
1161/3 | زین العابدین بن ابی الحسن بن کتاب الله | 1154ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 23 |
ملک
تهران
|
1142/36 | نور محمد بن محمد تبریزی | 1160ق | شکسته نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرتضوی
مشهد
|
بدون شماره | بیکاتب | 1176ق | - | - | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
13096/36 | ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز | قرن 13 | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
652/4 | نسخ | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
رضوی
مشهد
|
1267/8 | بیکاتب | 1205ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
1270 | بیکاتب | 1205ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 29 |
فاضل
خوانسار
|
224/7 | بیکاتب | 1211ق، این کتاب در حاشیه کشف الیقین نگاشته شده | - | - | شناسنامه ← |
| 30 |
گوهرشاد
مشهد
|
552/10 | موسوی، بشیر | 15 جمادی الثانی 1238ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |