نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مناظرة مع بعض علماء الحلب

munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab
49 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/64195
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #64195
تاریخ و سده تألیف: 951 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 31، ص 599 تا 602
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مناظره (munāẓira) مناظرة مع بعض العامة (munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma)
محل تألیف: حلب

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رساله‌ای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی می‌گوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کرده‌ایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی می‌کنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان می‌دارد و در پایان چنین می‌آورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه».
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها »
انجام اثر
« لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 291/22 مكتبة امیرالمؤمنین 399/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مناظرة مع بعض علماء الحلب = مناظره = مناظرة مع بعض العامة / کلام و اعتقادات / عربی munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab = munāẓira = munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری ‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577) تاریخ تألیف: 951ق؛ محل تألیف: حلب در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رساله‌ای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی می‌گوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کرده‌ایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی می‌کنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان می‌دارد و در پایان چنین می‌آورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه». آغاز: بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها انجام: لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین [الذريعة 291/22؛ مكتبة امیرالمؤمنین 399/4]

نسخه‌های خطی این اثر

49 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مرعشی
قم
15172/6 ابوالقاسم بن کاظم علوی موسوی 2 رجب 1252ق نسخ 8 شناسنامه ←
32
مسجد اعظم
قم
480/4 بی‌کاتب 1254ق نستعلیق 5 شناسنامه ←
33
مرعشی
قم
4900/1 محمد حسین یک‌شنبه 5 شوال 1259ق نستعلیق 9 شناسنامه ←
34
گلپایگانی
قم
6803/2-34/173 محسن بن حسیب حسینی گلپایگانی 1287ق نستعلیق 9 شناسنامه ←
35
مسجد اعظم
قم
4121/4 محمد اسماعیل بن کربلایی فرجی تبریزی 25 ربیع الثانی 1288ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
36
مرکز احیاء
قم
4106/1 بی‌کاتب 1302ق نسخ 24 شناسنامه ←
37
عمومی
مراغه
77/4 مرتضی بن حسن حسنی حسینی 17 ربیع الاول 1303ق - 8 شناسنامه ←
38
فاضل
خوانسار
152/2 سید ابوالقاسم موسوی اصفهانی ذیحجه 1323ق نسخ - شناسنامه ←
39
میبدی (خاندان)
کرمانشاه
137/6 محمد بن جواد بن علی حسینی میبدی 1353ق - 5 شناسنامه ←
40
گلپایگانی
قم
147/8-1/147 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 9 شناسنامه ←
41
نمازی
خوی
728/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
42
رضوی
مشهد
638 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 4 شناسنامه ←
43
گلپایگانی
قم
4799/8-24/99 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 4 شناسنامه ←
44
نجومی
کرمانشاه
1مجموعه بدون شماره جواد بن اسماعیل حسینی نجومی - - - شناسنامه ←
45
دانشگاه
تهران
994/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ تعلیق 7 شناسنامه ←
46
رضوی
مشهد
ض 11481 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
47
ملک
تهران
2822/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
48
الهیات
مشهد
13095/3 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
49
ثقة الاسلام
تبریز
بدون شماره/7 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←