شناسنامه کتابشناختی اثر
مناظرة مع بعض علماء الحلب
munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab
پیوند کوتاه:
/w/64195
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #64195
پدیدآور / مؤلف:
عاملی، حسین بن عبدالصمد
تاریخ و سده تألیف:
951 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 31، ص 599
تا 602
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و همتراز:
مناظره
(munāẓira)
مناظرة مع بعض العامة
(munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma)
محل تألیف:
حلب
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رسالهای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی میگوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کردهایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی میکنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان میدارد و در پایان چنین میآورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه».
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها »
انجام اثر
« لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین »
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 291/22
مكتبة امیرالمؤمنین 399/4
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● مناظرة مع بعض علماء الحلب = مناظره = مناظرة مع بعض العامة / کلام و اعتقادات / عربی
munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab = munāẓira = munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma
عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
تاریخ تألیف: 951ق؛ محل تألیف: حلب
در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رسالهای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی میگوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کردهایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی میکنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان میدارد و در پایان چنین میآورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه».
آغاز: بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها
انجام: لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین
[الذريعة 291/22؛ مكتبة امیرالمؤمنین 399/4]
نسخههای خطی این اثر
49 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مرعشی
قم
|
15172/6 | ابوالقاسم بن کاظم علوی موسوی | 2 رجب 1252ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 32 |
مسجد اعظم
قم
|
480/4 | بیکاتب | 1254ق | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 33 |
مرعشی
قم
|
4900/1 | محمد حسین | یکشنبه 5 شوال 1259ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 34 |
گلپایگانی
قم
|
6803/2-34/173 | محسن بن حسیب حسینی گلپایگانی | 1287ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 35 |
مسجد اعظم
قم
|
4121/4 | محمد اسماعیل بن کربلایی فرجی تبریزی | 25 ربیع الثانی 1288ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 36 |
مرکز احیاء
قم
|
4106/1 | بیکاتب | 1302ق | نسخ | 24 | شناسنامه ← |
| 37 |
عمومی
مراغه
|
77/4 | مرتضی بن حسن حسنی حسینی | 17 ربیع الاول 1303ق | - | 8 | شناسنامه ← |
| 38 |
فاضل
خوانسار
|
152/2 | سید ابوالقاسم موسوی اصفهانی | ذیحجه 1323ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 39 |
میبدی (خاندان)
کرمانشاه
|
137/6 | محمد بن جواد بن علی حسینی میبدی | 1353ق | - | 5 | شناسنامه ← |
| 40 |
گلپایگانی
قم
|
147/8-1/147 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 41 |
نمازی
خوی
|
728/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 42 |
رضوی
مشهد
|
638 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 43 |
گلپایگانی
قم
|
4799/8-24/99 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 44 |
نجومی
کرمانشاه
|
1مجموعه بدون شماره | جواد بن اسماعیل حسینی نجومی | - | - | - | شناسنامه ← |
| 45 |
دانشگاه
تهران
|
994/3 | بیکاتب | بیتاریخ | تعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 46 |
رضوی
مشهد
|
ض 11481 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 47 |
ملک
تهران
|
2822/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 48 |
الهیات
مشهد
|
13095/3 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 49 |
ثقة الاسلام
تبریز
|
بدون شماره/7 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |