محمدتقی دانش‌پژوه
فهرست‌نگار و نسخه‌شناس فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

محمدتقی دانش‌پژوه

نسخه‌های توصیف‌شده: 77,134 نسخه
مجلدات فهارس: 75 جلد
سال‌های حیات: 1290 – 1375 هـ.ش
زادگاه: آمل (مازندران)
آرامگاه / وفات: بهشت زهرا، قطعه هنرمندان و نام‌آوران

زندگینامه و کارنامه علمی:

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادها و کتابخانه‌های محل خدمت:
دانشگاه تهران کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار کتابخانه مجلس سنا کتابخانه ملی ملک
مجموعه‌ها و فهارس شاخص:
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
  • فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
  • فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
  • فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک
توضیح الفروق
مؤلف: لاهیجانی، یوسف بن محمد
شورا • ش: 635/4
فنخا: ج 9، ص 495
التوضیح فی حل غوامض التنقیح
مؤلف: صدرالشریعة الثانی، عبیدالله بن مسعود
دانشگاه • ش: 9621/2
فنخا: ج 9، ص 496
التوضيح في شرح التلويح
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 4448
فنخا: ج 9، ص 497
توضیح القوانین
مؤلف: قمی، محمد حسین بن بهاء الدین محمد
ملک • ش: 2682
فنخا: ج 9، ص 498
توضیح القوانین
مؤلف: قمی، محمد حسین بن بهاء الدین محمد
مفتاح • ش: 254
فنخا: ج 9، ص 499
توضيح لبعض الالفاظ المشكلة لخطبة الاستسقاء المذكورة في من لا يحضره الفقيه
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 2539/2
فنخا: ج 9، ص 500
توضیح المسائل
مؤلف: کاشانی، محمد تقی بن حسین
ملک • ش: 2003
فنخا: ج 9، ص 502
توضیح المطالب
مؤلف: فندرسکی استرآبادی، ابوطالب بن میرزا بیگ
مفتاح • ش: 1000
فنخا: ج 9، ص 503
توضیح المطالب
مؤلف: فندرسکی استرآبادی، ابوطالب بن میرزا بیگ
دانشگاه • ش: 1174
فنخا: ج 9، ص 503
توضیح معالم الدین
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 2914/8
فنخا: ج 9، ص 504
توضیح المقاصد
مؤلف: شیخ بهائی، محمد بن حسین
دانشگاه • ش: 4883/1
فنخا: ج 9، ص 504
توضیح المقاصد
مؤلف: شیخ بهائی، محمد بن حسین
دانشگاه • ش: 124/7
فنخا: ج 9، ص 504
توضیح المقاصد
مؤلف: شیخ بهائی، محمد بن حسین
سپهسالار • ش: 6220/5
فنخا: ج 9، ص 505
توضیح المقاصد
مؤلف: شیخ بهائی، محمد بن حسین
دانشگاه • ش: 2525/6
فنخا: ج 9، ص 505
توضیح المقال
مؤلف: استرآبادی، محمد بن علی
سپهسالار • ش: 8151/4
فنخا: ج 9، ص 506
توضیح المقال
مؤلف: گیلانی، محمد مهدی بن اسدالله
ملک • ش: 3111
فنخا: ج 9، ص 507
توضیح المقال فی علم الدرایة و الرجال
مؤلف: کنی تهرانی، علی بن قربان
الهیات • ش: 126/2
فنخا: ج 9، ص 508
توضیح الملل
مؤلف: هاشمی، مصطفی بن خالقداد
دانشگاه • ش: 1497-ف
فنخا: ج 9، ص 509
توضیح نامه میان دولت ایران و هلند
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 3962/18
فنخا: ج 9، ص 509
توضيح الوصول فی شرح تهذيب الاصول
مؤلف: حسینی گلستانه، عباد بن احمد
ملک • ش: 1344
فنخا: ج 9، ص 509
التوطئة فی السحر و الطلسمات و النیرنجات و فی بیان المعجزات و الکرامات
مؤلف: ابن سهلان ساوی، عمر بن سهلان
مهدوی • ش: 587/9
فنخا: ج 9، ص 510
التوطئة فی السحر و الطلسمات و النیرنجات و فی بیان المعجزات و الکرامات
مؤلف: ابن سهلان ساوی، عمر بن سهلان
دانشگاه • ش: 1091/9
فنخا: ج 9، ص 510
التوطئة فی السحر و الطلسمات و النیرنجات و فی بیان المعجزات و الکرامات
مؤلف: ابن سهلان ساوی، عمر بن سهلان
چهل ستون • ش: 319/10
فنخا: ج 9، ص 510
التوطئة فی السحر و الطلسمات و النیرنجات و فی بیان المعجزات و الکرامات
مؤلف: ابن سهلان ساوی، عمر بن سهلان
ملک • ش: 4267/100
فنخا: ج 9، ص 510

گزارش اشکال یا پیشنهاد