محمدتقی دانش‌پژوه
فهرست‌نگار و نسخه‌شناس فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

محمدتقی دانش‌پژوه

نسخه‌های توصیف‌شده: 77,134 نسخه
مجلدات فهارس: 75 جلد
سال‌های حیات: 1290 – 1375 هـ.ش
زادگاه: آمل (مازندران)
آرامگاه / وفات: بهشت زهرا، قطعه هنرمندان و نام‌آوران

زندگینامه و کارنامه علمی:

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادها و کتابخانه‌های محل خدمت:
دانشگاه تهران کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار کتابخانه مجلس سنا کتابخانه ملی ملک
مجموعه‌ها و فهارس شاخص:
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
  • فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
  • فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
  • فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک
شرح المقامات
مؤلف: زمخشری، محمود بن عمر
ملک • ش: 4182/5
فنخا: ج 20، ص 744
شرح مقامات الحریری
مؤلف: حلوی، محمد بن علی
مجلس • ش: 5150
فنخا: ج 20، ص 745
شرح مقامات الحریری
مؤلف: سگزی، محمود بن طاهر
لغت نامه دهخدا • ش: 208
فنخا: ج 20، ص 745
شرح مقامات الحریری
مؤلف: شریشی، احمد بن عبدالؤمن
الهیات • ش: 77
فنخا: ج 20، ص 746
شرح مقامات الحریری
مؤلف: شریشی، احمد بن عبدالؤمن
دانشگاه • ش: 6322
فنخا: ج 20، ص 746
شرح مقامات الحریری
مؤلف: ناشناخته
ادبیات • ش: 407
فنخا: ج 20، ص 748
شرح مقامات الصوفية
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 643/6-ف
فنخا: ج 20، ص 749
شرح مقامات العارفين
مؤلف: بحرینی، حبیب بن محمد
سپهسالار • ش: 1526/1
فنخا: ج 20، ص 749
شرح مقامات العارفين
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 4654
فنخا: ج 20، ص 749
شرح مقامات العارفين
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 1237/3
فنخا: ج 20، ص 750
شرح مقدمة الآجرومية
مؤلف: منوفی، علی بن محمد
مفتاح • ش: 961/3
فنخا: ج 20، ص 751
شرح مقدمة الآجرومية
مؤلف: منوفی، علی بن محمد
مفتاح • ش: 966
فنخا: ج 20، ص 751
شرح المقدمة الازهرية فی علم العربية
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 5745/6
فنخا: ج 20، ص 753
شرح مقدمة الازهرية في علم العربية
مؤلف: ناشناخته
مولوی • ش: 311
فنخا: ج 20، ص 754
شرح المقدمة الجزرية
مؤلف: ناشناخته
مفتاح • ش: 1306/10
فنخا: ج 20، ص 755
شرح مقدمة دبيس الانطاکی
مؤلف: ناشناخته
مهدوی • ش: 315/17
فنخا: ج 20، ص 758
شرح مقدمة الصلاة
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 1562/4
فنخا: ج 20، ص 760
شرح مقدمة كشف الغطاء
مؤلف: آل کاشف الغطاء، حسن بن جعفر
دانشگاه • ش: 2022
فنخا: ج 20، ص 763
شرح المقصورة
مؤلف: خطیب تبریزی، یحیی بن علی
دانشگاه • ش: 419/2ـف
فنخا: ج 20، ص 766
شرح مقصورة ابن درید
مؤلف: حضرمی، عبیدالله بن عمر
دانشگاه • ش: 8961
فنخا: ج 20، ص 767
شرح مقصورة ابن درید
مؤلف: مهلبی، مهلب بن حسن
سپهسالار • ش: 2888/2
فنخا: ج 20، ص 767
شرح مقصورة ابن درید
مؤلف: ناشناخته
مجلس • ش: 4771
فنخا: ج 20، ص 767
شرح مقصورة ابن درید
مؤلف: ناشناخته
دانش‌سرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرگانی • ش: 131/1
فنخا: ج 20، ص 767
شرح المقصور و الممدود
مؤلف: ناشناخته
فرهاد معتمد • ش: 123
فنخا: ج 20، ص 768

گزارش اشکال یا پیشنهاد