شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
نهج الحق و کشف الصدق
nahaj-ul ḥaqq wa kašf-uṣṣidq
92
نسخه ثبت‌شده
از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/69169
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #69169
پدیدآور / مؤلف:
علامه حلی، حسن بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 33، ص 976
تا 982
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
کشف الحق و نهج الصدق
(kašf-ul ḥaqq wa nahaj-uṣṣidq)
اهدا / به درخواست:
سلطان محمد خدابنده
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در اصول و فروع امامیه و احتجاج با اهل سنت و جماعت است و مرتب است بر هشت «مسئله» و هر مسئله دارای مباحث است: 1. در ادراکات؛ 2. در نظر؛ 3. در صفات حق تعالی؛ 4. در نبوت؛ 5. در امامت؛ 6. در معاد؛ 7. در مطالبی که به اصول فقه متعلق است؛ 8 در مسائلی که به فقه بستگی دارد. در این کتاب علامه مسائل مختلف فقه بین شیعه و سنی را می‌آورد و دلایل طرفین را ذکر می‌کند و سپس به موارد ترجیح یکی بر دیگری می‌پردازد. فضل بن روزبهان ردی بر آن درسال 909 ق نگاشت و آن را «ابطال الباطل و اهمال کشف العاطل» نامید و همه مطالب این کتاب را نقد کرد. سپس قاضی نورالله شوشتری درعهد جهانگیرخان درهند به نقض کتاب روزبهان پرداخت با تألیف کتاب «احقاق الحق»؛ چون متعصبین اهل سنت از آن مطلع شدند به جای پاسخ به تازیانه روی آورده و او را کشتند. سپس محمد حسن مظفر درسال 1350 ق اقدام به تألیف کتاب «دلائل الصدق فی نهج الحق» درنقض کتاب روزبهان نمود که تکمله‌ای بر کتاب قاضی شوشتری است ابتدا کلام علامه رانقل می‌کند، سپس سخن روزبهان و پس از آن رد کلام روزبهان آورده می‌شود.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی غرق فی بحار معرفته افکار العلماء و تحیرت فی ادراک کنه ذاته انظار العقلاء. »
انجام اثر
« و فيما اوردناه فيهذا الكتاب كفاية لمن له ادنی تحصیل فكيف من يستغنى عن كثير التنبيه بالقليل و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب. »
سوابق و چاپ‌های اثر
بیروت، محقق: فرج الله الحسنی، دار الکتاب اللبنانی ومكتبة المدرسة، 1982م و نیزباکتاب احقاق الحق چاپ شده.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
ایضاح احقاق الحق = كاشف الاستار؛ طباطبائی بهبهانی، حسین بن عبدالوهاب (-قرن 11)
احقاق الحق و ازهاق الباطل؛ شوشتری، نورالله بن شرف الدین (956-1019ق)
فهرست احقاق الحق؛ شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی (1175-1260ق)
اثبات الحق = ترجمه احقاق الحق؛ شریف نائینی، محمد بن محمد هادی (-1305ق)
اللآلی المنتظمة و الدرر الثمينة؛ مرعشی، شهاب الدین (1276-1369ق)
نهج الحق و کشف الصدق (ترجمه)
احقاق الحق (ترجمه) = ایضاح احقاق الحق
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
مكتبة العلامة الحلی، طباطبایی ص 211-214 و ص 261-262
کشف الحجب 595
بروکلمان 2/ 164(211)
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● نهج الحق و کشف الصدق = کشف الحق و نهج الصدق / کلام و اعتقادات / عربی
nahaj-ul ḥaqq wa kašf-uṣṣidq = kašf-ul ḥaqq wa nahaj-uṣṣidq
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
اهدا به: سلطان محمد خدابنده
در اصول و فروع امامیه و احتجاج با اهل سنت و جماعت است و مرتب است بر هشت «مسئله» و هر مسئله دارای مباحث است: 1. در ادراکات؛ 2. در نظر؛ 3. در صفات حق تعالی؛ 4. در نبوت؛ 5. در امامت؛ 6. در معاد؛ 7. در مطالبی که به اصول فقه متعلق است؛ 8 در مسائلی که به فقه بستگی دارد. در این کتاب علامه مسائل مختلف فقه بین شیعه و سنی را می‌آورد و دلایل طرفین را ذکر می‌کند و سپس به موارد ترجیح یکی بر دیگری می‌پردازد. فضل بن روزبهان ردی بر آن درسال 909 ق نگاشت و آن را «ابطال الباطل و اهمال کشف العاطل» نامید و همه مطالب این کتاب را نقد کرد. سپس قاضی نورالله شوشتری درعهد جهانگیرخان درهند به نقض کتاب روزبهان پرداخت با تألیف کتاب «احقاق الحق»؛ چون متعصبین اهل سنت از آن مطلع شدند به جای پاسخ به تازیانه روی آورده و او را کشتند. سپس محمد حسن مظفر درسال 1350 ق اقدام به تألیف کتاب «دلائل الصدق فی نهج الحق» درنقض کتاب روزبهان نمود که تکمله‌ای بر کتاب قاضی شوشتری است ابتدا کلام علامه رانقل می‌کند، سپس سخن روزبهان و پس از آن رد کلام روزبهان آورده می‌شود.
آغاز: الحمدلله الذی غرق فی بحار معرفته افکار العلماء و تحیرت فی ادراک کنه ذاته انظار العقلاء.
انجام: و فيما اوردناه فيهذا الكتاب كفاية لمن له ادنی تحصیل فكيف من يستغنى عن كثير التنبيه بالقليل و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و المآب.
چاپ: بیروت، محقق: فرج الله الحسنی، دار الکتاب اللبنانی ومكتبة المدرسة، 1982م و نیزباکتاب احقاق الحق چاپ شده.
[مكتبة العلامة الحلی، طباطبایی ص 211-214 و ص 261-262؛ کشف الحجب 595؛ بروکلمان 2/ 164(211)]
شروح و حواشی:
1- ایضاح احقاق الحق = كاشف الاستار؛ طباطبائی بهبهانی، حسین بن عبدالوهاب (-قرن 11)
2- احقاق الحق و ازهاق الباطل؛ شوشتری، نورالله بن شرف الدین (956-1019ق)
3- فهرست احقاق الحق؛ شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی (1175-1260ق)
4- اثبات الحق = ترجمه احقاق الحق؛ شریف نائینی، محمد بن محمد هادی (-1305ق)
5- اللآلی المنتظمة و الدرر الثمينة؛ مرعشی، شهاب الدین (1276-1369ق)
6- نهج الحق و کشف الصدق (ترجمه)
7- احقاق الحق (ترجمه) = ایضاح احقاق الحق
نسخه‌های خطی این اثر
92 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
1896 | غربیان، عبدالمنعم بن محمد | یک‌شنبه 12 شعبان 704ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
مجلس
تهران
|
1396 | محمد بن احمد بن ناصرالدین علوی | 757ق | نسخ | 272 | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
950 | بی‌کاتب | اوایل جمادی الاول787ق | نسخ | 36 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
15093 | بی‌کاتب | قرن 8 و 9 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
724عکسی | بی‌کاتب | احتمالاًقرن10 | نسخ | 197 | شناسنامه ← |
| 6 |
مفتی الشیعه
قم
|
3 | بی‌کاتب | پنج‌شنبه اواخر ربیع الاول808ق | نستعلیق | 137 | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
10158/1 | بی‌کاتب | با تاریخ881ق | نسخ | 302 | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
273 | محمود کاتب درجزینی | قرن 10 | نستعلیق | 186 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرکز احیاء
قم
|
4000/1 | بی‌کاتب | قرن 10 | نستعلیق | 129 | شناسنامه ← |
| 10 |
طبسی
قم
|
242 | بی‌کاتب | قرن 10 | نسخ | 111 | شناسنامه ← |
| 11 |
ملک
تهران
|
2285 | بی‌کاتب | قرن 10 | نسخ | 94 | شناسنامه ← |
| 12 |
ادبیات
اصفهان
|
28/1 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
وزیری
یزد
|
1238 | بی‌کاتب | اول رجب909ق | نسخ | 122 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
اصفهان
|
154/1 | حسینی، علی بن غنام | 22 ربیع الاول924ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
بنیاد فارس‌شناسی
شیراز
|
45/2 | تاج الدین بن عبدالله بن احمد بن سلیمان فقعی | 936ق | نسخ | 127 | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
3856/2-ف | بی‌کاتب | 1 جمادی الاول936ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
ابوالبرکات، رضا
اصفهان
|
44 | حسین بن عبدالرحیم رستمداری | 969ق | نسخ | 262 | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
275 | بی‌کاتب | 982ق | نسخ | 230 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
274 | خواجه شیر احمد تونی | جمادی الثانی988ق | نستعلیق | 185 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملی
تهران
|
3147 | بی‌کاتب | 989ق | نستعلیق | 234 | شناسنامه ← |
| 21 |
مفتاح
تهران
|
183 | بی‌کاتب | 5 رجب 989ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 22 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
598 | احمد بن ابوطالب حسنی شولستانی | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 23 |
مرعشی
قم
|
11994 | بی‌کاتب | قرن 11 | نسخ | 130 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرکز احیاء
قم
|
1779 | بی‌کاتب | قرن 11 | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 25 |
ملک
تهران
|
2062 | بی‌کاتب | قرن 11 | نسخ | 274 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
10055/11 | بی‌کاتب | قرن 11 | - | 2 | شناسنامه ← |
| 27 |
دهگان
اراک
|
227 | حسن بن حسین متخلص به «قیصری جیلانی» | سلخ شوال 1010ق | نسخ | 177 | شناسنامه ← |
| 28 |
مجلس
تهران
|
18510 | حسن بن حسین متخلص به قصیر جیلانی(گیلانی) | دوشنبه 1 صفر 1011ق | نسخ | 70 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرکز احیاء
قم
|
2846/1 | حسن واعظ | 1011ق | نسخ | 185 | شناسنامه ← |
| 30 |
دانشگاه
تهران
|
503/2 | ساوجی نجفی، احمد بن عبادالله | پنج‌شنبه 30 ربیع الاول1017ق | تعلیق | 66 | شناسنامه ← |