شناسنامه کتابشناختی اثر
نور الثقلین
nūr-uttaqalayn
52
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/68893
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #68893
پدیدآور / مؤلف:
حویزی، عبدالعلی بن جمعه
تاریخ و سده تألیف:
1072 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 33، ص 802
تا 806
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
تفسیر
عناوین دیگر و همتراز:
تفسیر نور الثقلین
(tafsīr-u nūr-ittaqalayn)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
تفسیری است روایی مبتنی بر احادیث اهل بیت علیهم السلام که روایات مربوطه را از کتب معتبرهای نقل کرده است، اما سند روایات را حذف نموده و آیات را هم ذکر نکرده است، لذا شناخت روایات مربوط به هر آیهای مشکل است و از الفاظ و اعراب و قراءت آیات خودداری کرده است. تنها هدفش از گردآوری اخبار، تفسیر و توضیح معنی آیه یا فضیلت اهل بیت میباشد. این تفسیر در چهار جلد است: در جلد اول از اول قرآن کریم تا آخر سوره انعام را تفسیر کرده و در جلد دوم از سوره اعراف تا آخر سوره کهف و جلد سوم از اول سوره مریم تا آخر سوره فاطر و جلد چهارم از سوره یس تا آخر قرآن. روایات را از کتابهای معتبری همچون کافی کلینی، تفسیر علی بن ابراهیم قمی، احتجاج طبرسی، عیون الاخبار، علل الشرایع، اکمال الدین، توحید، خصال، من لا یحضره الفقیه، معانی الاخبار، امالی و ثواب الاعمال ـ همگی از شیخ صدوق ـ مجمع البیان طبرسی، تهذیب طوسی، تفسیر عیاشی، مناقب و الغیبة از ابن شهر آشوب، نهج البلاغه، عیاشی، مناقب و الغیبة از ابن شهر آشوب، نهج البلاغه، صحیفه سجادیه، اهلیلجة و محاسن برقی، مصباح کفعمی و ... گردآورده است.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی انزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا و اشهد علیهم امة وسطا قد جعلهم هداة و قمرا منیراً. »
سوابق و چاپهای اثر
قم، انتشارات اسماعیلیان، 5 جلد؛ با تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، در 5 جلد، مطبعه علمیه
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تفسیر نور الثقلین (ترجمه)؛ شریف رضوی، محمد هاشم بن ابی الفضل (- قرن 11)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 365/24
ریحانة الادب 357/1 و 124/4
کشف الحجب و الاستار 592-591
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● نور الثقلین = تفسیر نور الثقلین / تفسیر / عربی
nūr-uttaqalayn = tafsīr-u nūr-ittaqalayn
حویزی، عبدالعلی بن جمعه، ق12 قمری
hovayzī, ‘abd-e-‘alī ebn-e jom‘e (- 18c)
تاریخ تألیف: 16 ذیحجه 1072ق
تفسیری است روایی مبتنی بر احادیث اهل بیت علیهم السلام که روایات مربوطه را از کتب معتبرهای نقل کرده است، اما سند روایات را حذف نموده و آیات را هم ذکر نکرده است، لذا شناخت روایات مربوط به هر آیهای مشکل است و از الفاظ و اعراب و قراءت آیات خودداری کرده است. تنها هدفش از گردآوری اخبار، تفسیر و توضیح معنی آیه یا فضیلت اهل بیت میباشد. این تفسیر در چهار جلد است: در جلد اول از اول قرآن کریم تا آخر سوره انعام را تفسیر کرده و در جلد دوم از سوره اعراف تا آخر سوره کهف و جلد سوم از اول سوره مریم تا آخر سوره فاطر و جلد چهارم از سوره یس تا آخر قرآن. روایات را از کتابهای معتبری همچون کافی کلینی، تفسیر علی بن ابراهیم قمی، احتجاج طبرسی، عیون الاخبار، علل الشرایع، اکمال الدین، توحید، خصال، من لا یحضره الفقیه، معانی الاخبار، امالی و ثواب الاعمال ـ همگی از شیخ صدوق ـ مجمع البیان طبرسی، تهذیب طوسی، تفسیر عیاشی، مناقب و الغیبة از ابن شهر آشوب، نهج البلاغه، عیاشی، مناقب و الغیبة از ابن شهر آشوب، نهج البلاغه، صحیفه سجادیه، اهلیلجة و محاسن برقی، مصباح کفعمی و ... گردآورده است.
آغاز: الحمدلله الذی انزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا و اشهد علیهم امة وسطا قد جعلهم هداة و قمرا منیراً.
چاپ: قم، انتشارات اسماعیلیان، 5 جلد؛ با تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، در 5 جلد، مطبعه علمیه
[الذریعة 365/24؛ ریحانة الادب 357/1 و 124/4؛ کشف الحجب و الاستار 592-591]
شروح و حواشی:
1- تفسیر نور الثقلین (ترجمه)؛ شریف رضوی، محمد هاشم بن ابی الفضل (- قرن 11)
نسخههای خطی این اثر
52 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرتضوی
مشهد
|
بدون شماره | بیکاتب | نزدیک عصر مؤلف | - | - | شناسنامه ← |
| 2 |
موزه پارس
شیراز
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 336 | شناسنامه ← |
| 3 |
ملی
تهران
|
2594/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
7496 | عبدالصمد بن نصرالله | نزدیک عصر مؤلف | نسخ | 346 | شناسنامه ← |
| 5 |
مسجد اعظم
قم
|
956 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 162 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملک
تهران
|
265 | مولانا محمد هاشم بن محمد صادق | 1365ق | نسخ | 407 | شناسنامه ← |
| 7 |
مدرسه معمارباشی
تهران
|
2 | بیکاتب | سهشنبه 12 محرم 1272ق | نسخ | 347 | شناسنامه ← |
| 8 |
مدرسه معمارباشی
تهران
|
3 | محمد کریم بن محمد رحیم کزازی | جمادی الاول 1264ق | نسخ | 330 | شناسنامه ← |
| 9 |
سلطنتی
تهران
|
1277 | محمد حسن بن الحاج محمد علی | شعبان 1262ق | نسخ | 897 | شناسنامه ← |
| 10 |
سلطنتی
تهران
|
1263 | محمد کریم بن محمد رحیم کنرازی | رمضان 1262ق | نسخ | 998 | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
5835 | عبدالصانع علوی سبزواری | 1226ق | نسخ | 756 | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
6634/3 | حسنی بهبهانی، محمد علی بن محمد مؤمن | 1218ق | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 13 |
الهیات
مشهد
|
22627 | حاجی محمد بن غلامعلی باغونی | چهارشنبه 17 ذیحجه1136ق | نسخ | 403 | شناسنامه ← |
| 14 |
امام عصر
شیراز
|
198 | محمد علی تستری | 27 رجب 1132ق | نسخ | 365 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
8056 | بیکاتب | جمادی الثانی1132ق | - | 213 | شناسنامه ← |
| 16 |
مسجد اعظم
قم
|
1672 | محمد بن محمود | 14صفر1120ق | نسخ | 271 | شناسنامه ← |
| 17 |
گوهرشاد
مشهد
|
1344 | تونی، محمد رضا بن عزیز الله | سهشنبه 5 ذیحجه1111ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
11971 | محمد رضا بن عزیز الله تونی | شنبه 18 شوال1110ق | نسخ | 209 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
1565 | محمد بن نعمت طبسی | 17 ربیع الثانی1102ق | نسخ | 483 | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
اصفهان
|
219 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 21 |
میر حسینا قزوینی
قزوین
|
183 | احمد بن محمد طاهر | پنجشنبه 7 محرم 1119ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
11952 | بیکاتب | اواخر قرن 12 | نسخ | 111 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
792 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 835 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
8055 | خداداد بن حسین شهرکی | حدودقرن12 | نسخ | 294 | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
8054 | بهرام بن مسلم | حدودقرن12 | نسخ | 317 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
11353 | بیکاتب | ربیع الثانی 1100ق | نسخ | 300 | شناسنامه ← |
| 27 |
ملک
تهران
|
266 | بیکاتب | 1096ق | نسخ | 233 | شناسنامه ← |
| 28 |
ملک
تهران
|
264 | مولانا محمد هاشم بن محمد صادق | پایان دهه نخستین صفر 1094ق | نسخ | 410 | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
22576 | بیکاتب | چهارشنبه 4 جمادی الثانی 1093ق | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 30 |
علامه روضاتی (کتابخانه)
اصفهان
|
بدون شماره | شیخ حر | 1091 | - | - | شناسنامه ← |