نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
151
مرعشی
قم
2000 بی‌کاتب 1226ق نسخ 190 شناسنامه ←
152
عبدالعظیم
تهران
75 بی‌کاتب با تاریخ 1226ق، نونویس حسن بن مهر علی اصفهانی، نونویسی 9ربیع الاول 1226ق نسخ 274 شناسنامه ←
153
رضوی
مشهد
9845 محمد محسن بن محمد امین فال اسیری چهارشنبه 18 ربیع الاول1227ق نسخ 234 شناسنامه ←
154
شیخ علی حیدر
مشهد
674 نامشخص - - - شناسنامه ←
155
دانشگاه
تهران
1526 بی‌کاتب ذیحجه1227ق نسخ 183 شناسنامه ←
156
زنجانی (آیة الله)
قم
60 بی‌کاتب یک‌شنبه 21 ربیع الاول1227ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
157
حقوق
تهران
25 - ب چنگانی اصفهانی، حسین بن حیدر 1228ق نسخ 207 شناسنامه ←
158
فیضیه
قم
1022 الله یار بن ملا امام وردی مشکینی 1230ق نسخ 200 شناسنامه ←
159
مجلس
تهران
2710 عبد العظيم فرزند ملا اسماعيل شماعی 10 رجب 1230ق نسخ 182 شناسنامه ←
160
سپهسالار
تهران
965 محمد مهدی بن محمد صادق 1230ق نسخ 309 شناسنامه ←
161
رضوی
مشهد
7401 زین العابدین بن محمد صادق طالخانچه پنج‌شنبه 19 جمادی الاول 1231ق نسخ 224 شناسنامه ←
162
فیضیه
قم
286 اسدالله بن محمدهادی فرزیابی (از محال جابلق) یک‌شنبه 21 ذیقعده1231ق نسخ 184 شناسنامه ←
163
جلیلی
کرمانشاه
119 موسی خماسی 10ربیع الاول1231ق نسخ 250 شناسنامه ←
164
امام صادق
قزوین
416 شیخ عیسی نجفی 1231ق نسخ 215 شناسنامه ←
165
دانشگاه
تهران
2054 اسماعیل بن محمد علی شعبان1231ق نسخ 248 شناسنامه ←
166
مرعشی
قم
1538 مهدی مکتب دار اصفهانی 19 رمضان1231ق نسخ 223 شناسنامه ←
167
مرعشی
قم
12674 بی‌کاتب جمعه 29 صفر1232ق نسخ 240 شناسنامه ←
168
عمومی
ساری
51 حسینی گیلانی، ابن عسکر 15 رمضان1233ق نسخ - شناسنامه ←
169
ملی
تهران
199 میرزا سعید بن علی احمد تولمی 1233ق نسخ 264 شناسنامه ←
170
حقوق
تهران
129 - ج نجفی، عباس بن یاسین جمعه 2 رجب1233ق نسخ 293 شناسنامه ←
171
رضوی
مشهد
5729 بی‌کاتب 23 ذیحجه1233ق نسخ 156 شناسنامه ←
172
سپهسالار
تهران
8335 یوسف بن سید عباس بن یوسف بن عبدالله حسینی جمعه 13 ربیع الاول1234ق نسخ 232 شناسنامه ←
173
ملی
تهران
18216 بی‌کاتب 1234ق - - شناسنامه ←
174
رضوی
مشهد
20686 محمد بن حسن خراسانی کدکنی 1234ق نسخ 214 شناسنامه ←
175
رضوی
مشهد
11532 محمد رضا بن محمد تقی بروجردی 1234ق نسخ 252 شناسنامه ←
176
کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم
اراک
79 محمد مشهور بجان محمد پنج‌شنبه 7 جمادی الاول 1234ق نسخ 181 شناسنامه ←
177
رضوی
مشهد
14387 شریف بن محمد صادق 1236ق نسخ 94 شناسنامه ←
178
گلپایگانی
قم
2840-15/80 محمد ابراهیم قهپائی پنج‌شنبه 10 جمادی الاول1236ق نستعلیق 168 شناسنامه ←
179
رضوی
مشهد
1050 نامشخص - - - شناسنامه ←
180
مهدوی (کتابخانه)
قم
بدون شماره بی‌کاتب سلخ رمضان 1237ق - - شناسنامه ←