نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

منية اللبيب في شرح التهذيب

munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb
234 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/65637
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #65637
تاریخ و سده تألیف: 740 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 32، ص 373 تا 388
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تهذيب الوصول (š.-u tahḏīb-il wuṣūl) غنية اللبيب في شرح التهذيب (ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb) تنبيه اللبيب في شرح التهذيب (tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb) شرح عمیدی (š.-u ‘amīdī)
اثر مرتبط / وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... »
انجام اثر
« وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده »
سوابق و چاپ‌های اثر
دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 168/13و207/23

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● منية اللبيب في شرح التهذيب = شرح تهذيب الوصول = غنية اللبيب في شرح التهذيب = تنبيه اللبيب في شرح التهذيب = شرح عمیدی / اصول فقه / عربی munyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u tahḏīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahḏīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahḏīb = š.-u ‘amīdī ؟اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذيب طريق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق) تاریخ تألیف: 740ق کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی (ضیاءالدین عبدالله و عمیدالدین عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته‌اند. بر ظهریه بعضی از نسخه‌های موجود -شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاءالدین اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تألیف نموده لکن عموماً و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذریعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاءالدین در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمیدالدین دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب «جامع البين من فوائد الشرحین» شهید اول، انتساب قطعی غیرممکن می‌نماید. (وفادار مرادی) آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمدک حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لاینسی ذکره و لایطوی نشره ... و بعد فان الالتفات الى علم اصول الفقه و صرف الهمة الى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و كان شیخنا الاعظم و رئيسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع فی الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذيب الوصول فانه قد اشتمل على الحاصل من المحصول و احتوى على النهاية من علم الاصول لكنه ... محتاج الناظر فيه الى الشرح و التنبيه احببت ان املى عليه شرحا موضحا لمسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبيه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب على مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ... انجام: وحيث انتهى كلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدين الله تعالى تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (وقسمه - خ د) ونصلى على سیدالرسل وهادى السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى وآله الائمة الاصفياء صلوتاً لا انقطاع لها ولانقضاء والحمدلله وحده وصلى الله على من لانبي بعده چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، لکنو، 1316ق، به نام سید ضیاءالدین؛ 1315ق، به نام سید عمیدالدین [الذريعة 168/13و207/23]

نسخه‌های خطی این اثر

234 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
رضوی
مشهد
1172 نامشخص - - - شناسنامه ←
92
رضوی
مشهد
2929 صفاهانی، محمد باقر بن محمد رضا محرم 1049ق نسخ 280 شناسنامه ←
93
رضوی
مشهد
2930 محمد (بن جعفر جعفری) کمرئیی 20 رجب 1051ق نسخ 232 شناسنامه ←
94
فیضیه
قم
1147 بی‌کاتب گویا از 1051ق نستعلیق 255 شناسنامه ←
95
معصومیه
قم
20/3-6175 کلب علی 5 ربیع الثانی1056ق، برای میرزا محمد حسن بن ابی الحسین نسخ 263 شناسنامه ←
96
رضوی
مشهد
11211 بی‌کاتب قبل از 1056ق نستعلیق 180 شناسنامه ←
97
عمومی
مراغه
107 بی‌کاتب 20 شعبان 1057ق نستعلیق 285 شناسنامه ←
98
نواب
مشهد
552 قاسم بن حاجی ... ؟(پاک شده است) 1058ق نسخ 213 شناسنامه ←
99
مدرسه سلطانی
کاشان
108 علی بن سلطان محمد مازندرانی 1059ق نسخ 297 شناسنامه ←
100
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
351 محمد مهدی بن محمد تقی 4 ربیع الثانی 1070ق نسخ 322 شناسنامه ←
101
ثقة الاسلام
تبریز
بدون شماره بی‌کاتب 1071ق - - شناسنامه ←
102
مجلس
تهران
17324 عبدالله بن نعمة الله جزایری 1084ق - - شناسنامه ←
103
گلپایگانی
قم
7524-38/144 عبادالله حسن رضا راعی مشهدی جمعه 9 جمادی الثانی 1089ق - 167 شناسنامه ←
104
مفتی الشیعه
قم
12 بی‌کاتب بخش اول بتاریخ 1090 و بخش دوم شوال 1267 نسخ 234 شناسنامه ←
105
الهیات
مشهد
22712 محمد زکی بن جلال الدین رضوی جمادی الثانی 1090ق، به امر سید امیر محمد معصوم نستعلیق 192 شناسنامه ←
106
دهگان
اراک
279 بی‌کاتب احتمالاًقرن12 نسخ 317 شناسنامه ←
107
دانشگاه
تهران
1693 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 263 شناسنامه ←
108
مرعشی
قم
10548 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 136 شناسنامه ←
109
رضوی
مشهد
31611 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 198 شناسنامه ←
110
رضوی
مشهد
37520 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 212 شناسنامه ←
111
گلپایگانی
قم
2688-14/138 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 359 شناسنامه ←
112
مدرسه آیة الله بروجردی
کرمانشاه
68 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 305 شناسنامه ←
113
معصومیه
قم
27/2-5998 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 172 شناسنامه ←
114
امام جمعه
زنجان
161 محمد بن شرف الدین حسین خبوشانی قرن 12 نستعلیق - شناسنامه ←
115
الهیات
تهران
265 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 144 شناسنامه ←
116
الهیات
تهران
219 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 371 شناسنامه ←
117
رضوی
مشهد
31528 بی‌کاتب دوشنبه 11 ذیحجه1108ق نستعلیق 226 شناسنامه ←
118
دانشگاه
تهران
6748/1 بهبهانی، شمسا بن عبدالله ذیقعده1128ق نسخ - شناسنامه ←
119
رضوی
مشهد
7402 محمد علی بن حاج محمد حسن اردکانی 1132ق نسخ 176 شناسنامه ←
120
مدرسه غرب
همدان
418 بی‌کاتب دوشنبه دهه دوم جمادی الاول 1190ق شکسته نستعلیق - شناسنامه ←