نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مناظرة مع بعض علماء الحلب

munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab
49 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/64195
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #64195
تاریخ و سده تألیف: 951 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 31، ص 599 تا 602
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
مناظره (munāẓira) مناظرة مع بعض العامة (munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma)
محل تألیف: حلب

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رساله‌ای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی می‌گوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کرده‌ایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی می‌کنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان می‌دارد و در پایان چنین می‌آورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه».
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها »
انجام اثر
« لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 291/22 مكتبة امیرالمؤمنین 399/4

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مناظرة مع بعض علماء الحلب = مناظره = مناظرة مع بعض العامة / کلام و اعتقادات / عربی munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-i ‘ulamā’-il ḥalab = munāẓira = munāẓirat-un ma‘a ba‘ḍ-il ‘āmma عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری ‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577) تاریخ تألیف: 951ق؛ محل تألیف: حلب در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رساله‌ای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی می‌گوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کرده‌ایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالی که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی می‌کنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او)؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان می‌دارد و در پایان چنین می‌آورد: «ثم باحثته فی مسائل کلامیه کالرؤية و القضاء و القدر و فی مسائل فرعیه کالمسح و المتعه و ذلک بعد ان اذعن ... و سب اعداء اهل البیت عموما و سب الثلاثه خصوصاً ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشیعه». آغاز: بسمله الحمدلله علی ما انعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد النبی الامی و اهل بیته ذوی الکرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقیر ... حسین بن عبدالصمد الجباعی فی حلب سنة احدى و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها انجام: لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلى الله علی محمد و آله الطاهرین [الذريعة 291/22؛ مكتبة امیرالمؤمنین 399/4]

نسخه‌های خطی این اثر

49 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مرکز احیاء
قم
2760/12 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 6 شناسنامه ←
32
مرعشی
قم
11070/15 تویسرکانی، محمد کاظم بن محمد حسین قرن 12 نستعلیق 9 شناسنامه ←
33
مجلس
تهران
15613/5 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 9 شناسنامه ←
34
رضوی
مشهد
23021 نوربخش، عبدالله بن محمد امین 1098ق نسخ - شناسنامه ←
35
مجلس
تهران
1295 ابوطالب ابن ابی تراب 1098ق نسخ - شناسنامه ←
36
دانشگاه
تهران
2021/8 جیلانی، محمد بن احمد 1077ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
37
مرعشی
قم
6403/4 حسین تربتی 1075ق نسخ 8 شناسنامه ←
38
ملک
تهران
1013/4 عزیز الله بن محمد تقی مجلسی با تاریخ 1071ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
39
دانشگاه
تهران
5873/3 فسایی شیرازی، محمد حسین بن کمال الدین علی 13 رجب1058ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
40
دائرة المعارف
تهران
430/10 بی‌کاتب یک‌شنبه 27 ربیع الثانی 1058ق نسخ 13 شناسنامه ←
41
مدرسه حکیم
شیراز
بدون شماره بی‌کاتب جمعه 15شوال1057ق نسخ 8 شناسنامه ←
42
رضوی
مشهد
22115 بی‌کاتب 1030ق نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
43
مجلس
تهران
1254/4ط نورالهدی 1025ق - 16 شناسنامه ←
44
جلیلی
کرمانشاه
223/14 بی‌کاتب یک‌شنبه 13رجب1008ق - 14 شناسنامه ←
45
مرعشی
قم
7036/40 بی‌کاتب قرن 11 - 4 شناسنامه ←
46
مجلس
تهران
3246/4 فراهی، محمد جعفر بن سلیمان قرن 11 - 13 شناسنامه ←
47
مجلس
تهران
1231/14-طباطبائی شیخ محمد علی بن محمود تبریز قرن 11 نسخ 5 شناسنامه ←
48
ملی
تبریز
3182/8 بی‌کاتب 968ق - - شناسنامه ←
49
ملی
تبریز
3230 عاملی، حسین بن عبدالصمد (مؤلف) بی‌تاریخ نسخ 24 شناسنامه ←