معرفت تقویم

● معرفت تقویم = تقویم = حل التقويم / تقویم / فارسی ma‘refat-e taqvīm = taqvīm = hall-e taqvīm فارسی، محمد تقی بن محمد، ق 10 قمری fārsī, mohammad taqī ebn-e mohammad(- 16c) اهدا به: غیاث الدین منصور دشتکی (-948ق) رساله‌ای کوتاه که در آن مباحثی از تهیه تقویم ماه‌ها و روزها و اختیارات ایام وتعیین سعد و نحس بودن ایام و کارهای بایسته ونبایسته درطول ماه‌ها که بدون تقسیم‌بندی خاصی آمده است، رساله با عنوان‌های «فائده - فائده». آغاز1: بسمله درخشنده تر ستاره و فرخنده تر سیاره که از افق مقال اهل کمال طالع و لامع گردد حمد حکیمی و ثنای کریمی است که سقف رفیع سما را بی انتظام عماد و اعتماد بر افراخت و بجواهر زواهر کواکب و در دراری لوامع ثواقب مزین و مرصع ساخت ظلمت سرای عالم خاکرا بانوار مصابیح نیرین منور گردانید و بر قامت نوع انسان حله خلت و تکریم و خلعت خلقت احسن تقویم پوشانید ... و بعد چون متلاحق در افکار ارباب از منه و اعصار بر تقویم اهل تنجیم فواید و زواید الحاق شده بود و فصول و ابواب قدیم که در شرح آن ترقیم نموده بودند بحل آن وافی و کافی نبود فقیر حقیر ابوالخیر محمد التقى الفارسی درین رساله بدین تقویمی که مقبول قلوب انام و ستایش خواص و عوام است تشریحی کرد و رموز و نکات قدیم و جدید آن را تفصیلی و شرحی داد و نام آن «حل التقويم» نهاد و چون معرفت اکثر معارف تقویم بر بعضی از مسائل هیئت موقوف بود مختصری از هیئت در صدر این رساله ایراد نمود و بعد از اتمام بمجلس سامی و محفل گرامی عالیحضرت سلطان العلماء برهان الحكماء استاد البشر العقل الحادی عشر المقتبس من الانوار ضیاء الشمس و انوار القمر لازال ناصر دولته منصوراً و حاسد حضرته مخذولا مقهوراً مشرف گشت بلکه در آن وقت تمام شد آغاز 2 بدان ایدک الله تعالی و اسعدک فی الاخره الاولی که تقویم در لغت راست داشتن انجام 1: باید ناظر بمشتری و هر وقت که کف الخضیب در وسط السماء باشد هر دعا که کنند هر مجیب الدعوات باجابت مقرون گرداند 2: و ختم کلام بر این نظم بلاغت نظام که اشاره به وصف حال مؤلف این مقال تواند بود مینماید نجوم کلامم بسی لامع اند ×× ولیکن چه حاصل که بی طالعند والحمد لواهب العقل و مفیض العلم و الصلوة على محمد محيط دائرة العداله و الحلم و آله الطيبين چاپ: فرهنگ ایران زمین، جلد 17، 9-1348ش، به کوشش محمدتقی دانش پژوه، ص27-80 [فهرستواره منزوی 2912/4] شرح و حواشی: 1- انتخاب حل التقويم = اللمعات = منتخب حل التقويم؛ فارسی، محمد تقی بن محمد ( -10)