شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 211 |
ملی
تهران
|
6760 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 27 | شناسنامه ← |
| 212 |
ملی
تهران
|
18555 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 670 | شناسنامه ← |
| 213 |
مجلس
تهران
|
291/6-فیروز | بیکاتب | بیتاریخ | - | 31 | شناسنامه ← |
| 214 |
امام، سید حسن
قائن
|
3 | بیکاتب | قرن 13 یا 14 | نستعلیق | 219 | شناسنامه ← |
| 215 |
مدرسه جعفریه زهان
زهان
|
17 | بیکاتب | 12 یا 13 | نستعلیق | 405 | شناسنامه ← |
| 216 |
مجلس
تهران
|
14348 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 166 | شناسنامه ← |
| 217 |
رضوی
مشهد
|
28907 | قزوینی، آقا محمد | بیتاریخ | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 218 |
وزیری
یزد
|
3854 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 142 | شناسنامه ← |
| 219 |
مرعشی
قم
|
1186/9 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 220 |
فیضیه
قم
|
95 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 204 | شناسنامه ← |
| 221 |
فیضیه
قم
|
155 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 270 | شناسنامه ← |
| 222 |
وزیری
یزد
|
3089 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 247 | شناسنامه ← |
| 223 |
وزیری
یزد
|
3043 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 247 | شناسنامه ← |
| 224 |
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
|
17ع | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 779 | شناسنامه ← |
| 225 |
معصومیه
قم
|
184 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 211 | شناسنامه ← |
| 226 |
مسجد اعظم شهمیرزاد
سمنان
|
8 | محمد موسوی | دوشنبه 25 رجب | نسخ | 456 | شناسنامه ← |
| 227 |
اعظم قم
قم
|
3775 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 152 | شناسنامه ← |
| 228 |
گلپایگانی
قم
|
8774/4-58/224 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 31 | شناسنامه ← |
| 229 |
طبسی
قم
|
195/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 93 | شناسنامه ← |
| 230 |
گلپایگانی
قم
|
6003-30/73 | بیکاتب | قرن 12 و 13 | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 231 |
گلپایگانی
قم
|
6835-35/15 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 175 | شناسنامه ← |
| 232 |
گلپایگانی
قم
|
8040-55/10 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 260 | شناسنامه ← |
| 233 |
گلپایگانی
قم
|
8158-56/8 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 234 |
گلپایگانی
قم
|
7729-52/69 | محمد محسن خاتون آبادی (کاتب برگ آخر) | رمضان | نستعلیق | 352 | شناسنامه ← |
| 235 |
گلپایگانی
قم
|
8062-55/32 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 234 | شناسنامه ← |
| 236 |
گلپایگانی
قم
|
8077-55/47 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 362 | شناسنامه ← |
| 237 |
گلپایگانی
قم
|
8084-55/54 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 441 | شناسنامه ← |
| 238 |
وزیری
یزد
|
2770 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 373 | شناسنامه ← |
| 239 |
وزیری
یزد
|
3400 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 287 | شناسنامه ← |
| 240 |
وزیری
یزد
|
2888 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 297 | شناسنامه ← |