نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الطراز الاول و الكناز فيما عليه من لغة العرب المعول

at-tirāz-ul awwal wa-l kunāz fīmā ‘alayh-i min luġat-il ‘arab-il mu‘wwal
31 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/44500
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #44500
پدیدآور / مؤلف: مدنی، علی خان بن احمد
تاریخ و سده تألیف: 1111 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 22، ص 179 تا 182
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: لغت
عناوین دیگر و هم‌تراز:
طراز اللغة (ṭarāz-ul luġa)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

فرهنگ‌نامه ویژه‌ای است بی‌نظیر که مؤلف، حرف آخر کلمه را «باب» و حرف اول را «فصل» قرار داده است، و به دنبال هر واژه‌ای، ابتدا معنی لغوی آن را بیان داشته و سپس اگر آن واژه استعمال مجازی داشته باشد، تمام استعمالات آن را تحت عنوان «و من المجاز» ذکر می‌کند، و چنان که آن لغت در قرآن کریم آمده باشد تحت عنوان «الکتاب» آیه‌ای که حاوی آن لغت است ذکر کرده و شرح و تفسیر می‌نماید و اگر آن لغت در اخبار و احادیث هم به کار رفته است، ذیل «الأثر» آن حدیث را توضیح می‌دهد و اگر آن لغت در اصطلاح خاصی از قبیل: فقهی یا حدیثی ... استعمال شده باشد به عنوان «المصطلح» آن را توضیح می‌دهد و اگر یکی از مشتقات آن لغت در مثلی یا امثالی به کار رفته باشد، تحت عنوان «المثل» معنی و مراد از آن واژه را شرح می‌دهد، خلاصه این که هر واژه‌ای اگر موارد استعمال پنج‌گانه‌ای داشته باشد تحت عنوان: الکتاب، الاثر، المثل، المجاز، المصطلح، علاوه بر معنی لغوی آن استعمالات را توضیح می‌دهد و در زمینه خود اثری نفیس است. تاریخ فراغت از تألیف باب دال، صبح جمعه شش روز باقیمانده از ذیقعده 1111ق و تاریخ تألیف باب ذال هشت روز باقیمانده از ذیحجه 1111ق می‌باشد. (فاضل)
آغاز اثر
« بسمله إن ابلغ مانطقت به البلغاء بادی بدا و افصح ما بدأت الفصحاء به الکلام ابدا حمدالله الذی انطق العرب باعرب لسان »
سوابق و چاپ‌های اثر
قم، 1426ق/ 1384ش، تحقیق مؤسسة ال البیت لاحیاء التراث،
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 339/7-340 (28 نسخه) الذریعة 157/15-158 ریحانة الادب 93/2 ریاض العلماء 376/3 هدیة العارفین 763/1

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الطراز الاول و الكناز فيما عليه من لغة العرب المعول = طراز اللغة / لغت / عربی at-tirāz-ul awwal wa-l kunāz fīmā ‘alayh-i min luġat-il ‘arab-il mu‘wwal = ṭarāz-ul luġa مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118 ؟ قمری madanī, ‘alī xān ebn-e aḥmad (1643 - 1707) تاریخ تألیف: 1111ق فرهنگ‌نامه ویژه‌ای است بی‌نظیر که مؤلف، حرف آخر کلمه را «باب» و حرف اول را «فصل» قرار داده است، و به دنبال هر واژه‌ای، ابتدا معنی لغوی آن را بیان داشته و سپس اگر آن واژه استعمال مجازی داشته باشد، تمام استعمالات آن را تحت عنوان «و من المجاز» ذکر می‌کند، و چنان که آن لغت در قرآن کریم آمده باشد تحت عنوان «الکتاب» آیه‌ای که حاوی آن لغت است ذکر کرده و شرح و تفسیر می‌نماید و اگر آن لغت در اخبار و احادیث هم به کار رفته است، ذیل «الأثر» آن حدیث را توضیح می‌دهد و اگر آن لغت در اصطلاح خاصی از قبیل: فقهی یا حدیثی ... استعمال شده باشد به عنوان «المصطلح» آن را توضیح می‌دهد و اگر یکی از مشتقات آن لغت در مثلی یا امثالی به کار رفته باشد، تحت عنوان «المثل» معنی و مراد از آن واژه را شرح می‌دهد، خلاصه این که هر واژه‌ای اگر موارد استعمال پنج‌گانه‌ای داشته باشد تحت عنوان: الکتاب، الاثر، المثل، المجاز، المصطلح، علاوه بر معنی لغوی آن استعمالات را توضیح می‌دهد و در زمینه خود اثری نفیس است. تاریخ فراغت از تألیف باب دال، صبح جمعه شش روز باقیمانده از ذیقعده 1111ق و تاریخ تألیف باب ذال هشت روز باقیمانده از ذیحجه 1111ق می‌باشد. (فاضل) آغاز: بسمله إن ابلغ مانطقت به البلغاء بادی بدا و افصح ما بدأت الفصحاء به الکلام ابدا حمدالله الذی انطق العرب باعرب لسان چاپ: قم، 1426ق/ 1384ش، تحقیق مؤسسة ال البیت لاحیاء التراث، [دنا 339/7-340 (28 نسخه)؛ الذریعة 157/15-158؛ ریحانة الادب 93/2؛ ریاض العلماء 376/3؛ هدیة العارفین 763/1]

نسخه‌های خطی این اثر

31 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مرعشی
قم
12396 گویا از آغاز تا کلمه (عبد) به خط مؤلف کتابت شده، سپس تا پایان به خط دیگری است قرن 12 نسخ 407 شناسنامه ←