شناسنامه کتابشناختی اثر
الطراز الاول و الكناز فيما عليه من لغة العرب المعول
at-tirāz-ul awwal wa-l kunāz fīmā ‘alayh-i min luġat-il ‘arab-il mu‘wwal
31
نسخه ثبتشده
از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/44500
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #44500
پدیدآور / مؤلف:
مدنی، علی خان بن احمد
تاریخ و سده تألیف:
1111 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 22، ص 179
تا 182
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
لغت
عناوین دیگر و همتراز:
طراز اللغة
(ṭarāz-ul luġa)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
فرهنگنامه ویژهای است بینظیر که مؤلف، حرف آخر کلمه را «باب» و حرف اول را «فصل» قرار داده است، و به دنبال هر واژهای، ابتدا معنی لغوی آن را بیان داشته و سپس اگر آن واژه استعمال مجازی داشته باشد، تمام استعمالات آن را تحت عنوان «و من المجاز» ذکر میکند، و چنان که آن لغت در قرآن کریم آمده باشد تحت عنوان «الکتاب» آیهای که حاوی آن لغت است ذکر کرده و شرح و تفسیر مینماید و اگر آن لغت در اخبار و احادیث هم به کار رفته است، ذیل «الأثر» آن حدیث را توضیح میدهد و اگر آن لغت در اصطلاح خاصی از قبیل: فقهی یا حدیثی ... استعمال شده باشد به عنوان «المصطلح» آن را توضیح میدهد و اگر یکی از مشتقات آن لغت در مثلی یا امثالی به کار رفته باشد، تحت عنوان «المثل» معنی و مراد از آن واژه را شرح میدهد، خلاصه این که هر واژهای اگر موارد استعمال پنجگانهای داشته باشد تحت عنوان: الکتاب، الاثر، المثل، المجاز، المصطلح، علاوه بر معنی لغوی آن استعمالات را توضیح میدهد و در زمینه خود اثری نفیس است. تاریخ فراغت از تألیف باب دال، صبح جمعه شش روز باقیمانده از ذیقعده 1111ق و تاریخ تألیف باب ذال هشت روز باقیمانده از ذیحجه 1111ق میباشد. (فاضل)
آغاز اثر
« بسمله إن ابلغ مانطقت به البلغاء بادی بدا و افصح ما بدأت الفصحاء به الکلام ابدا حمدالله الذی انطق العرب باعرب لسان »
سوابق و چاپهای اثر
قم، 1426ق/ 1384ش، تحقیق مؤسسة ال البیت لاحیاء التراث،
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 339/7-340 (28 نسخه)
الذریعة 157/15-158
ریحانة الادب 93/2
ریاض العلماء 376/3
هدیة العارفین 763/1
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الطراز الاول و الكناز فيما عليه من لغة العرب المعول = طراز اللغة / لغت / عربی
at-tirāz-ul awwal wa-l kunāz fīmā ‘alayh-i min luġat-il ‘arab-il mu‘wwal = ṭarāz-ul luġa
مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118 ؟ قمری
madanī, ‘alī xān ebn-e aḥmad (1643 - 1707)
تاریخ تألیف: 1111ق
فرهنگنامه ویژهای است بینظیر که مؤلف، حرف آخر کلمه را «باب» و حرف اول را «فصل» قرار داده است، و به دنبال هر واژهای، ابتدا معنی لغوی آن را بیان داشته و سپس اگر آن واژه استعمال مجازی داشته باشد، تمام استعمالات آن را تحت عنوان «و من المجاز» ذکر میکند، و چنان که آن لغت در قرآن کریم آمده باشد تحت عنوان «الکتاب» آیهای که حاوی آن لغت است ذکر کرده و شرح و تفسیر مینماید و اگر آن لغت در اخبار و احادیث هم به کار رفته است، ذیل «الأثر» آن حدیث را توضیح میدهد و اگر آن لغت در اصطلاح خاصی از قبیل: فقهی یا حدیثی ... استعمال شده باشد به عنوان «المصطلح» آن را توضیح میدهد و اگر یکی از مشتقات آن لغت در مثلی یا امثالی به کار رفته باشد، تحت عنوان «المثل» معنی و مراد از آن واژه را شرح میدهد، خلاصه این که هر واژهای اگر موارد استعمال پنجگانهای داشته باشد تحت عنوان: الکتاب، الاثر، المثل، المجاز، المصطلح، علاوه بر معنی لغوی آن استعمالات را توضیح میدهد و در زمینه خود اثری نفیس است. تاریخ فراغت از تألیف باب دال، صبح جمعه شش روز باقیمانده از ذیقعده 1111ق و تاریخ تألیف باب ذال هشت روز باقیمانده از ذیحجه 1111ق میباشد. (فاضل)
آغاز: بسمله إن ابلغ مانطقت به البلغاء بادی بدا و افصح ما بدأت الفصحاء به الکلام ابدا حمدالله الذی انطق العرب باعرب لسان
چاپ: قم، 1426ق/ 1384ش، تحقیق مؤسسة ال البیت لاحیاء التراث،
[دنا 339/7-340 (28 نسخه)؛ الذریعة 157/15-158؛ ریحانة الادب 93/2؛ ریاض العلماء 376/3؛ هدیة العارفین 763/1]
نسخههای خطی این اثر
31 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
12396 | گویا از آغاز تا کلمه (عبد) به خط مؤلف کتابت شده، سپس تا پایان به خط دیگری است | قرن 12 | نسخ | 407 | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
8962 | علی بن حسن بن محمد بحرانی | سهشنبه ذیحجه 1113ق | نسخ | 400 | شناسنامه ← |
| 3 |
سپهسالار
تهران
|
243 صدر | بیکاتب | 1124ق | نسخ | 583 | شناسنامه ← |
| 4 |
امام صادق
قزوین
|
36 | بیکاتب | 21 شوال 1182ق | نسخ | 201 | شناسنامه ← |
| 5 |
طبسی
قم
|
93 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 431 | شناسنامه ← |
| 6 |
گوهرشاد
مشهد
|
1381 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
439 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 271 | شناسنامه ← |
| 8 |
ملی
تهران
|
617 | بیکاتب | محتملاً قرن 13 | نسخ | 219 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
15689 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 147 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
15366 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 276 | شناسنامه ← |
| 11 |
سپهسالار
تهران
|
43 صدر | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 568 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
3732 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 233 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
253-طباطبائی | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 397 | شناسنامه ← |
| 14 |
ملک
تهران
|
338 | نظام الدین محمد بن محمد علی قزوینی | قرن 13 | نسخ | 262 | شناسنامه ← |
| 15 |
ملک
تهران
|
336 | نظام الدین محمد بن محمد علی قزوینی | یکشنبه 28 ربیع الاول 1237ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
مرعشی
قم
|
11064 | مهدی بن عبد الرحیم قزوینی | جمعه 21 ذیقعده 1238ق | نسخ | 463 | شناسنامه ← |
| 17 |
امام صادق
قزوین
|
369 | نجفعلی بن زیبا علی طالقانی قزوینی | 1238ق | نسخ | 485 | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
17073 | علی رضا یزدی مشهدی | دوشنبه 23 محرم 1241ق | نسخ | 591 | شناسنامه ← |
| 19 |
نواب
مشهد
|
357 | محمد قاسم بن حسنعلی سرجامی | محرم 1289ق | نسخ | 380 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملی
تهران
|
15960 | بیکاتب | 1256ق | - | 519 | شناسنامه ← |
| 21 |
سپهسالار
تهران
|
29 | بیکاتب | 1257ق | نسخ | 242 | شناسنامه ← |
| 22 |
دانشگاه
تهران
|
6648 | بیکاتب | 1262ق | نسخ | 312 | شناسنامه ← |
| 23 |
دانشگاه
تهران
|
6592 | بیکاتب | سه شنبه 4 / 9 / 1263ق | نسخ | 186 | شناسنامه ← |
| 24 |
سپهسالار
تهران
|
23 | آقا بابا شاه میرزائی | 1283ق | نسخ | 310 | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
3731 | حسین بن محمد | 1284ق | نسخ | 203 | شناسنامه ← |
| 26 |
ملک
تهران
|
4327/2 | محمد علی بن عبدالخالق مصاحبی نائینی ملقب به عبرت نائینی | قرن 14 | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 27 |
دائرة المعارف
تهران
|
581/2-عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 28 |
مرکز احیاء
قم
|
1010 | علی بن محمد رضا بن موسی بن جعفر غروی نجفی | جمعه 16 ربیع الثانی 1330ق | نسخ | 624 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرکز احیاء
قم
|
1009 | علی بن محمد رضا بن موسی بن جعفر غروی نجفی | بیتاریخ | نسخ | 540 | شناسنامه ← |
| 30 |
دائرة المعارف
تهران
|
1492-عکسی | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 973 | شناسنامه ← |