نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الطراز الاول و الكناز فيما عليه من لغة العرب المعول

at-tirāz-ul awwal wa-l kunāz fīmā ‘alayh-i min luġat-il ‘arab-il mu‘wwal
31 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/44500
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #44500
پدیدآور / مؤلف: مدنی، علی خان بن احمد
تاریخ و سده تألیف: 1111 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 22، ص 179 تا 182
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: لغت
عناوین دیگر و هم‌تراز:
طراز اللغة (ṭarāz-ul luġa)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

فرهنگ‌نامه ویژه‌ای است بی‌نظیر که مؤلف، حرف آخر کلمه را «باب» و حرف اول را «فصل» قرار داده است، و به دنبال هر واژه‌ای، ابتدا معنی لغوی آن را بیان داشته و سپس اگر آن واژه استعمال مجازی داشته باشد، تمام استعمالات آن را تحت عنوان «و من المجاز» ذکر می‌کند، و چنان که آن لغت در قرآن کریم آمده باشد تحت عنوان «الکتاب» آیه‌ای که حاوی آن لغت است ذکر کرده و شرح و تفسیر می‌نماید و اگر آن لغت در اخبار و احادیث هم به کار رفته است، ذیل «الأثر» آن حدیث را توضیح می‌دهد و اگر آن لغت در اصطلاح خاصی از قبیل: فقهی یا حدیثی ... استعمال شده باشد به عنوان «المصطلح» آن را توضیح می‌دهد و اگر یکی از مشتقات آن لغت در مثلی یا امثالی به کار رفته باشد، تحت عنوان «المثل» معنی و مراد از آن واژه را شرح می‌دهد، خلاصه این که هر واژه‌ای اگر موارد استعمال پنج‌گانه‌ای داشته باشد تحت عنوان: الکتاب، الاثر، المثل، المجاز، المصطلح، علاوه بر معنی لغوی آن استعمالات را توضیح می‌دهد و در زمینه خود اثری نفیس است. تاریخ فراغت از تألیف باب دال، صبح جمعه شش روز باقیمانده از ذیقعده 1111ق و تاریخ تألیف باب ذال هشت روز باقیمانده از ذیحجه 1111ق می‌باشد. (فاضل)
آغاز اثر
« بسمله إن ابلغ مانطقت به البلغاء بادی بدا و افصح ما بدأت الفصحاء به الکلام ابدا حمدالله الذی انطق العرب باعرب لسان »
سوابق و چاپ‌های اثر
قم، 1426ق/ 1384ش، تحقیق مؤسسة ال البیت لاحیاء التراث،
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 339/7-340 (28 نسخه) الذریعة 157/15-158 ریحانة الادب 93/2 ریاض العلماء 376/3 هدیة العارفین 763/1

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الطراز الاول و الكناز فيما عليه من لغة العرب المعول = طراز اللغة / لغت / عربی at-tirāz-ul awwal wa-l kunāz fīmā ‘alayh-i min luġat-il ‘arab-il mu‘wwal = ṭarāz-ul luġa مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118 ؟ قمری madanī, ‘alī xān ebn-e aḥmad (1643 - 1707) تاریخ تألیف: 1111ق فرهنگ‌نامه ویژه‌ای است بی‌نظیر که مؤلف، حرف آخر کلمه را «باب» و حرف اول را «فصل» قرار داده است، و به دنبال هر واژه‌ای، ابتدا معنی لغوی آن را بیان داشته و سپس اگر آن واژه استعمال مجازی داشته باشد، تمام استعمالات آن را تحت عنوان «و من المجاز» ذکر می‌کند، و چنان که آن لغت در قرآن کریم آمده باشد تحت عنوان «الکتاب» آیه‌ای که حاوی آن لغت است ذکر کرده و شرح و تفسیر می‌نماید و اگر آن لغت در اخبار و احادیث هم به کار رفته است، ذیل «الأثر» آن حدیث را توضیح می‌دهد و اگر آن لغت در اصطلاح خاصی از قبیل: فقهی یا حدیثی ... استعمال شده باشد به عنوان «المصطلح» آن را توضیح می‌دهد و اگر یکی از مشتقات آن لغت در مثلی یا امثالی به کار رفته باشد، تحت عنوان «المثل» معنی و مراد از آن واژه را شرح می‌دهد، خلاصه این که هر واژه‌ای اگر موارد استعمال پنج‌گانه‌ای داشته باشد تحت عنوان: الکتاب، الاثر، المثل، المجاز، المصطلح، علاوه بر معنی لغوی آن استعمالات را توضیح می‌دهد و در زمینه خود اثری نفیس است. تاریخ فراغت از تألیف باب دال، صبح جمعه شش روز باقیمانده از ذیقعده 1111ق و تاریخ تألیف باب ذال هشت روز باقیمانده از ذیحجه 1111ق می‌باشد. (فاضل) آغاز: بسمله إن ابلغ مانطقت به البلغاء بادی بدا و افصح ما بدأت الفصحاء به الکلام ابدا حمدالله الذی انطق العرب باعرب لسان چاپ: قم، 1426ق/ 1384ش، تحقیق مؤسسة ال البیت لاحیاء التراث، [دنا 339/7-340 (28 نسخه)؛ الذریعة 157/15-158؛ ریحانة الادب 93/2؛ ریاض العلماء 376/3؛ هدیة العارفین 763/1]

نسخه‌های خطی این اثر

31 نسخه