شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح نصاب الصبیان
š.-e nesāb-os-sebyān
69
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/41800
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41800
پدیدآور / مؤلف:
دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 20، ص 859
تا 864
زبان و قالب:
عربی به فارسی
(translation)
ردههای موضوعی:
لغت
اثر مرتبط / وابسته به:
نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» میباشد.
آغاز اثر
« بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ... »
انجام اثر
« علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)
نسخههای منزوی 1994/3
الذریعة 131/13 و 106/14
مستدرکات أعیان الشیعة 250/3
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● شرح نصاب الصبیان / لغت / عربی به فارسی
š.-e nesāb-os-sebyān
دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین، ق10 قمری
dašt bayāzī, mohammad karīm ebn-e fasīh-od-dīn (- 16c)
وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)
پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» میباشد.
آغاز: بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ...
انجام: علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام
چاپ: مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
[دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)؛ نسخههای منزوی 1994/3؛ الذریعة 131/13 و 106/14؛ مستدرکات أعیان الشیعة 250/3]
نسخههای خطی این اثر
69 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
رضوی
مشهد
|
ض13212 | بیکاتب | 1372ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 62 |
نوربخش
تهران
|
274 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 330 | شناسنامه ← |
| 63 |
مجلس
تهران
|
17893 ض | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 64 |
طبسی
قم
|
670/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 157 | شناسنامه ← |
| 65 |
مسجد اعظم
قم
|
644 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 95 | شناسنامه ← |
| 66 |
مدرسه ولیعصر تبریز
تبریز
|
24/5 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 67 |
معصومیه
قم
|
151 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 77 | شناسنامه ← |
| 68 |
وزیری
یزد
|
2643 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 57 | شناسنامه ← |
| 69 |
رضوی
مشهد
|
16680 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |