نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح نصاب الصبیان

š.-e nesāb-os-sebyān
69 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41800
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41800
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 859 تا 864
زبان و قالب: عربی به فارسی (translation)
رده‌های موضوعی: لغت
اثر مرتبط / وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» می‌باشد.
آغاز اثر
« بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ... »
انجام اثر
« علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 1125/6-1127 (61 نسخه) نسخه‌های منزوی 1994/3 الذریعة 131/13 و 106/14 مستدرکات أعیان الشیعة 250/3

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح نصاب الصبیان / لغت / عربی به فارسی š.-e nesāb-os-sebyān دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین، ق10 قمری dašt bayāzī, mohammad karīm ebn-e fasīh-od-dīn (- 16c) وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640) پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» می‌باشد. آغاز: بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ... انجام: علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام چاپ: مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور). [دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 1994/3؛ الذریعة 131/13 و 106/14؛ مستدرکات أعیان الشیعة 250/3]

نسخه‌های خطی این اثر

69 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
رضوی
مشهد
ض13212 بی‌کاتب 1372ق نستعلیق - شناسنامه ←
62
نوربخش
تهران
274 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 330 شناسنامه ←
63
مجلس
تهران
17893 ض بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
64
طبسی
قم
670/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 157 شناسنامه ←
65
مسجد اعظم
قم
644 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 95 شناسنامه ←
66
مدرسه ولیعصر تبریز
تبریز
24/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 6 شناسنامه ←
67
معصومیه
قم
151 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 77 شناسنامه ←
68
وزیری
یزد
2643 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 57 شناسنامه ←
69
رضوی
مشهد
16680 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←