شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح نصاب الصبیان
š.-e nesāb-os-sebyān
69
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/41800
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41800
پدیدآور / مؤلف:
دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 20، ص 859
تا 864
زبان و قالب:
عربی به فارسی
(translation)
ردههای موضوعی:
لغت
اثر مرتبط / وابسته به:
نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» میباشد.
آغاز اثر
« بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ... »
انجام اثر
« علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)
نسخههای منزوی 1994/3
الذریعة 131/13 و 106/14
مستدرکات أعیان الشیعة 250/3
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● شرح نصاب الصبیان / لغت / عربی به فارسی
š.-e nesāb-os-sebyān
دشت بیاضی، محمد کریم بن فصیح الدین، ق10 قمری
dašt bayāzī, mohammad karīm ebn-e fasīh-od-dīn (- 16c)
وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640)
پدر شارح، بندهایی بر «نصاب الصبیان» فراهی افزوده بود، چون شرح آنها مجزا مناسب نبود، این شرح را بر اصل کتاب و الحاقی پدرش نگاشت تا شامل تصحیح لغات سابقه و لاحقه باشد. شارح برای هر یک از لغات و واژگان توضیح و معنی آورده و در مجموع مشتمل بر چهل و سه قطعه است. «القطعة الاول فی بحر متقارب» شروع آن است و آخرین آن «القطعة الاخر فی بحر الخفیف المسدس المجنون المقطوع» میباشد.
آغاز: بسمله حمد و ثنای نامحدود و شکر و سپاس نامعدود حضرت علیم معبود و کریم واجب الوجود را که نصاب صبیان انسان را تاج علم الاسماء بر سر نهاده ...
انجام: علیقه بفتح عین مهمله و کسر لام و قاف توبره که بر ستور کنند و اشتری که بفرستند تا خار بیارند جمع علایق فعیل بمعنی مفعول از باب علم یعنی درآویختن. الحمدلله اکرم علی بالاتمام
چاپ: مشار فارسی، ج3، صص3256-3257؛ لکهنو، 1275ق؛ هند، سنگی، 1881/1298م، وزیری، 112ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1266، جیبی؛ ایران، سنگی، 1275، جیبی، 149ص؛ ایران، سنگی، 1314، جیبی، 303ص (صص1-303)؛ طهران، سنگی، 1314، جیبی، 309ص؛ ایران، تهران، کتابخانه علمیه اسلامیه، 1352ق، سنگی، وزیری، 35+1ص، به سعی و اهتمام و درخواست آقا حاجی سید احمد و سید محمود فرزندان آقا سید محمد علی تاجر کتابفروش شیرازی؛ ایران، تهران، گراورسازی بصیر الصنایع، 1368ق، با تصحیح و مقابله کاظم کاشفی خراسانی، سنگی، وزیری بزرگ، 32ص، به درخواست حاج سید محمود کتابچی (مدیر کتابفروشی علمیه اسلامیه)، (در هامش و بین سطور).
[دنا 1125/6-1127 (61 نسخه)؛ نسخههای منزوی 1994/3؛ الذریعة 131/13 و 106/14؛ مستدرکات أعیان الشیعة 250/3]
نسخههای خطی این اثر
69 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
22907 | بیکاتب | 986ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
میبدی
مشهد
|
255 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 118 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
3968 | محمد حسین کاتب | 1010ق | نستعلیق | 122 | شناسنامه ← |
| 4 |
حقوق
تهران
|
37 - د | محمد مقیم | 22 رجب 1023ق | نستعلیق | 143 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملی
تهران
|
2426 | عبدالرزاق بن میرزا نصر الله معلم سلطان آبادی | 1041ق | نستعلیق | 212 | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
5044 | بیکاتب | 1049ق | نستعلیق | 102 | شناسنامه ← |
| 7 |
عاطفی، حسن
کاشان
|
بدون شماره | عبدالهادی بن وجیه الدین شهرستانی | غره محرم 1049ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 8 |
خادم حسینی
تبریز
|
26 | بیکاتب | شنبه 7 ربیع الاول 1057ق | نسخ | 105 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
7707/2 | قربانعلی | 25 رجب 1076ق، حسب خواهش ملا نصرالله | - | 96 | شناسنامه ← |
| 10 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
303/1 | بیکاتب | سه شنبه 3 جمادی الثانی 1083ق | - | 82 | شناسنامه ← |
| 11 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
624 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 12 |
مرعشی
قم
|
12019 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 102 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
27698 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 71 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
27734 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 26 | شناسنامه ← |
| 15 |
دائرة المعارف
تهران
|
374 | رحیم بن اسدالله کرمانی | 17 شوال 1103ق | نسخ | 92 | شناسنامه ← |
| 16 |
گلپایگانی
قم
|
2/185-365 | بیکاتب | رمضان 1109ق | نستعلیق | 91 | شناسنامه ← |
| 17 |
گوهرشاد
مشهد
|
498/3 | بیکاتب | 1110ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
دائرة المعارف
تهران
|
414 | محمد نصیر ابن محمد نصیر | 1114ق | نستعلیق | 167 | شناسنامه ← |
| 19 |
طبسی
قم
|
479 | بیکاتب | شوال 1115ق | نسخ | 116 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
15680 | بیکاتب | 3 جمادی الاول 1130ق | نستعلیق | 100 | شناسنامه ← |
| 21 |
مجلس
تهران
|
14316 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 166 | شناسنامه ← |
| 22 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
625 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 23 |
دانشگاه
اصفهان
|
128 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 176 | شناسنامه ← |
| 24 |
دانشگاه
اصفهان
|
21/1 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
14892/2 | بیکاتب | حدود قرن 13 | نسخ | 61 | شناسنامه ← |
| 26 |
ادبیات
اصفهان
|
17 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
دارالحدیث
قم
|
242 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 45 | شناسنامه ← |
| 28 |
گلپایگانی
قم
|
2043/2-11/143 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 84 | شناسنامه ← |
| 29 |
گلپایگانی
قم
|
2969-15/209 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته، نسخ | 46 | شناسنامه ← |
| 30 |
گلپایگانی
قم
|
5942/2-30/12 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 18 | شناسنامه ← |