روح و بدن

● روح و بدن = صحت و مرض = حسن و عشق = روح نامه = روح و حسن = حسن و دل / عرفان و تصوف / فارسی rūh- va badan = sehhat va maraz = hosn va 'ešq = rūh nāma = rūh va hosn = hosn va del فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان، 913؟-976؟ قمری fozūlī baqdādī, mohammad ebn-e soleymān (1508 - 1569) داستان آمدن «روح» از عالم لاهوت به عالم ناسوت و تعلق آن به بدن، با شرح و گزارش حواس ظاهره و باطنه و خوشی‌ها و ناخوشی‌های آنها. داستانی است عرفانی و در آن از عشق و عاشقی سخن رفته است. همان‌که صحت و مرض و حسن و عشق و روح نامه و روح و حسن هم خوانده شده است. در مجله ارمغان آمده که: «این کتاب یکی از شاهکارهای فضولی شاعر، و در واقع می‌توان گفت بهترین نمونه نثر فارسی است». آغاز: بسمله. حمد بی عدد احدی را سزاست که ریاض بدن را به آب روان پرورده و حسن را مظهر عشق و عشق را زیور حسن کرده و درود بیحد معتمدی را رواست که علم او عقل را پیرایه ای است و عقل را علم او سرمایه. اما بعد معتکف زاویه عجز و انکسار فضولی خاکسار از محرکان سلاسل حکایت و مؤسسان مبانی روایت چنین نقل دارد و بر رقم می‌آورد ... انجام: چون روح به آن مقام رسید علانیت عالم جبروت و لاهوت دید به منزل اصلی پیوسته و از قید راهزنان رسته و عاقبة الامر خود را بخود رساند معشوقی و عاشقی از آن خلوت وحدت برون ماند. تمت چاپ: به نام «حسن و عشق» در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، به کوشش علی دژاکام، تابستان 1379ش؛ به دستیاری استاد علی، مخصوص تلامیذ شیدیه، به درخواست حاجی میرزا احمد بن حسین آقا تاجر کتاب ملقب به «مؤید العلماء» (مدیر مدرسه رشیدیه تبریز)، (صص19-52)؛ ایران، 1311ق، سنگی، جیبی، 42ص (صص2-43)؛ ایران، تبریز، ماکنه جدیده فرنگی، 1320ق، سنگی، جیبی، 34ص [نسخه‌های منزوی 1125/2 و 1266 و 795/2 و 3728/5؛ الذریعة 12/15 و 265/11 و 838/9؛ گنجینه بهارستان 503/1 و 509/1-524؛ مشار فارسی 3022/1؛ مشترک پاکستان 1675/3؛ ریحانه 222/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 473/2؛ فهرستواره منزوی ج1، ص 435-436 و ج7، ص 623؛ دنا، ج5، ص 926-929 (129 نسخه)]