نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

دیوان ابن یمین فریومدی

d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī
62 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/28920
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #28920
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 14، ص 936 تا 942
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شعر

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین می‌گوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب می‌داشت و اگر سخنی دیگر گفته می‌شد بر آن می‌نگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتاب‌ها و تذکره‌های دوستان جمع‌آوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت می‌شود به‌واسطه تحریفات و تصرفات با نسخه‌های دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخه‌ای از کلیات ابن‌یمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور می‌شود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی)
آغاز اثر
« دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 34/9 نسخه‌های منزوی 2211/3 فرهنگ سخنوران، 15 مشار فارسی 2260/2 دنا، ج5، ص14-16

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● دیوان ابن یمین فریومدی / شعر / فارسی d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī ابن یمین، محمود بن یمین الدین، 685؟ - 769 ؟ قمری ebn-e yamīn, mahmūd ebn-e yamīn-od-dīn (1287 - 1368) ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین می‌گوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب می‌داشت و اگر سخنی دیگر گفته می‌شد بر آن می‌نگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتاب‌ها و تذکره‌های دوستان جمع‌آوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت می‌شود به‌واسطه تحریفات و تصرفات با نسخه‌های دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخه‌ای از کلیات ابن‌یمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور می‌شود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی) آغاز: دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی. چاپ: این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص [الذریعة 34/9؛ نسخه‌های منزوی 2211/3؛ فرهنگ سخنوران، 15؛ مشار فارسی 2260/2؛ دنا، ج5، ص14-16]

نسخه‌های خطی این اثر

62 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
9434 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 78 شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
450/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
3
مجلس
تهران
340 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 99 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
339 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 382 شناسنامه ←
5
ملی
تبریز
2855 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 84 شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
7828/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 29 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
115/3-طباطبائی توفیق گیلانی بی‌تاریخ نستعلیق 94 شناسنامه ←
8
دانشگاه
تهران
288/1-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 80 شناسنامه ←
9
ملی
تهران
17453 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 82 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
9653/6 محمود بن حسن اصفهانی بی‌تاریخ نستعلیق 47 شناسنامه ←
11
ملک
تهران
2485/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
12
سلطنتی
تهران
353 زین العابدین بن جمال الدین کاردگر بی‌تاریخ نستعلیق 378 شناسنامه ←
13
سلطنتی
تهران
524/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
14
دانشگاه
تهران
1396-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 139 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
17661 ض بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
16
کاظمینی
یزد
143 محمد علی ترقی مدیر کتابخانه خیام جمعه 18 جمادی الاول 1353ق نستعلیق 312 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
122 بی‌کاتب 9 ذیحجه 1326ق نستعلیق 50 شناسنامه ←
18
ملی
تبریز
2842 کریم بن حسنعلی قاجار 1310ق نستعلیق 74 شناسنامه ←
19
ملک
تهران
5669 بی‌کاتب قرن 14 نستعلیق، شکسته 13 شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
8173/85 صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون آغاز قرن 14 شکسته نستعلیق 2 شناسنامه ←
21
مجلس
تهران
8269 عبدالصمد میرزا ابن بهمن میرزا شعبان 1286ق نستعلیق 150 شناسنامه ←
22
ملی
تهران
26309 ملا محمد گل آخند زاده ابن ملا محمد فاضل آخوند زاده 1263ق نستعلیق، شکسته 107 شناسنامه ←
23
دانشگاه
تهران
4512 آقاجانی آشتیانی پسر میرزا محمد آشتیانی قمی 12 ذیحجه 1259ق، در زمان محمد شاه، به فرمایش وزیر خوی میرزا فضل الله نستعلیق 37 شناسنامه ←
24
مجلس
تهران
2371 بی‌کاتب 1235ق، برای حسینقلی خانا بکلربکی ایل افشار نستعلیق 154 شناسنامه ←
25
ادبیات
تهران
249/3 حکمت ابوتراب بن ابوالقاسم حسینی الماسی 1200ق نستعلیق - شناسنامه ←
26
ادبیات
تهران
146/2 حکمت بی‌کاتب قرن 12 و 13 نستعلیق - شناسنامه ←
27
مجلس
تهران
2680/2 بی‌کاتب قرن 13 شکسته نستعلیق 77 شناسنامه ←
28
رضوی
مشهد
4571 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 62 شناسنامه ←
29
رضوی
مشهد
8787 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 96 شناسنامه ←
30
رضوی
مشهد
11853 بی‌کاتب قرن 13 شکسته نستعلیق 38 شناسنامه ←