شناسنامه کتابشناختی اثر
دیوان ابن یمین فریومدی
d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī
پیوند کوتاه:
/w/28920
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #28920
پدیدآور / مؤلف:
ابن یمین، محمود بن یمین الدین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 14، ص 936
تا 942
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
شعر
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین میگوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب میداشت و اگر سخنی دیگر گفته میشد بر آن مینگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتابها و تذکرههای دوستان جمعآوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت میشود بهواسطه تحریفات و تصرفات با نسخههای دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخهای از کلیات ابنیمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور میشود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی)
آغاز اثر
« دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی. »
سوابق و چاپهای اثر
این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 34/9
نسخههای منزوی 2211/3
فرهنگ سخنوران، 15
مشار فارسی 2260/2
دنا، ج5، ص14-16
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● دیوان ابن یمین فریومدی / شعر / فارسی
d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī
ابن یمین، محمود بن یمین الدین، 685؟ - 769 ؟ قمری
ebn-e yamīn, mahmūd ebn-e yamīn-od-dīn (1287 - 1368)
ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین میگوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب میداشت و اگر سخنی دیگر گفته میشد بر آن مینگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتابها و تذکرههای دوستان جمعآوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت میشود بهواسطه تحریفات و تصرفات با نسخههای دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخهای از کلیات ابنیمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور میشود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی)
آغاز: دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی.
چاپ: این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص
[الذریعة 34/9؛ نسخههای منزوی 2211/3؛ فرهنگ سخنوران، 15؛ مشار فارسی 2260/2؛ دنا، ج5، ص14-16]
نسخههای خطی این اثر
62 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه بوعلی
همدان
|
199 | ابن یمین، محمود بن یمین الدین (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 86 | شناسنامه ← |
| 2 |
ملک
تهران
|
4925/13 | احمد ابراهیم حسن خواجه شیرازی | ربیع الاول 842ق | نستعلیق | 55 | شناسنامه ← |
| 3 |
دائرة المعارف
تهران
|
430/12-عکسی | احمد ابراهیم حسن خواجه شیرازی، مداح | 842ق | نستعلیق | 114 | شناسنامه ← |
| 4 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
3000 | استاد فقید سعید نفیسی | 1344ق | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
321/8-ف | بهاءالدین بن سعید تاج الدین حاجی حسن بن بهاء الدین بن حسن بن عبدالملک (علی) حافظ حکایت قمی خطیب | دوشنبه 1 رمضان 847ق | نستعلیق | 114 | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
780/22-ف | بیکاتب | 852ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
2657/5 | درویش علی | 863ق | نستعلیق | 84 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
935 | بیکاتب | نیمه اول قرن 9 | - | 434 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
2369 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 273 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
127-طباطبائی | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 37 | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
15362 | بیکاتب | احتمالاً قرن 10 | نستعلیق | 58 | شناسنامه ← |
| 12 |
ملک
تهران
|
2654/6 | بیکاتب | قرن 10 | شکسته نستعلیق | 161 | شناسنامه ← |
| 13 |
دانشگاه
تهران
|
6165 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 59 | شناسنامه ← |
| 14 |
ملک
تهران
|
4872 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 34 | شناسنامه ← |
| 15 |
ملی
تهران
|
1240 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
7388/1 | درویش محمد کاتب | 921ق | نستعلیق | 708 | شناسنامه ← |
| 17 |
مرکز احیاء
قم
|
87 | محمد حسین نسفی | محرم 931ق | نستعلیق | 107 | شناسنامه ← |
| 18 |
سلطنتی
تهران
|
333 | حسین خوارزمی | 949ق | نستعلیق | 174 | شناسنامه ← |
| 19 |
مجلس
تهران
|
1/49 معیری | بیکاتب | 957ق | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 20 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1149/2 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 21 |
ملک
تهران
|
4836 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 52 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
2370 | عبدالله اشترجانی | قرن 11 | نستعلیق | 100 | شناسنامه ← |
| 23 |
دانشگاه
تهران
|
4597 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نستعلیق | 52 | شناسنامه ← |
| 24 |
مجلس
تهران
|
8367 | بیکاتب | احتمالاً قرن 12 | نستعلیق | 27 | شناسنامه ← |
| 25 |
گلپایگانی
قم
|
2962/3-15/202 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، شکسته | 34 | شناسنامه ← |
| 26 |
بیات، عبدالحسین
اراک
|
41 | بابا پسر محمد حسین نسفی | 1139ق | نستعلیق | 110 | شناسنامه ← |
| 27 |
مجلس
تهران
|
8827/3 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 42 | شناسنامه ← |
| 28 |
مجلس
تهران
|
8177/7 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 1 | شناسنامه ← |
| 29 |
گلپایگانی
قم
|
4863-24/163 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | 36 | شناسنامه ← |
| 30 |
ملی
تهران
|
2365 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 266 | شناسنامه ← |