شناسنامه کتابشناختی اثر
دیوان ابن یمین فریومدی
d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī
پیوند کوتاه:
/w/28920
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #28920
پدیدآور / مؤلف:
ابن یمین، محمود بن یمین الدین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 14، ص 936
تا 942
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
شعر
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین میگوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب میداشت و اگر سخنی دیگر گفته میشد بر آن مینگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتابها و تذکرههای دوستان جمعآوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت میشود بهواسطه تحریفات و تصرفات با نسخههای دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخهای از کلیات ابنیمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور میشود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی)
آغاز اثر
« دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی. »
سوابق و چاپهای اثر
این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 34/9
نسخههای منزوی 2211/3
فرهنگ سخنوران، 15
مشار فارسی 2260/2
دنا، ج5، ص14-16
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● دیوان ابن یمین فریومدی / شعر / فارسی
d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī
ابن یمین، محمود بن یمین الدین، 685؟ - 769 ؟ قمری
ebn-e yamīn, mahmūd ebn-e yamīn-od-dīn (1287 - 1368)
ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین میگوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب میداشت و اگر سخنی دیگر گفته میشد بر آن مینگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتابها و تذکرههای دوستان جمعآوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت میشود بهواسطه تحریفات و تصرفات با نسخههای دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخهای از کلیات ابنیمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور میشود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی)
آغاز: دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی.
چاپ: این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص
[الذریعة 34/9؛ نسخههای منزوی 2211/3؛ فرهنگ سخنوران، 15؛ مشار فارسی 2260/2؛ دنا، ج5، ص14-16]
نسخههای خطی این اثر
62 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
ملی
تهران
|
2610 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 59 | شناسنامه ← |
| 32 |
ملک
تهران
|
5112/50 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 33 |
رضوی
مشهد
|
11853 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 38 | شناسنامه ← |
| 34 |
رضوی
مشهد
|
8787 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 96 | شناسنامه ← |
| 35 |
رضوی
مشهد
|
4571 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 62 | شناسنامه ← |
| 36 |
مجلس
تهران
|
2680/2 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 77 | شناسنامه ← |
| 37 |
ادبیات
تهران
|
146/2 حکمت | بیکاتب | قرن 12 و 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 38 |
ادبیات
تهران
|
249/3 حکمت | ابوتراب بن ابوالقاسم حسینی الماسی | 1200ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 39 |
مجلس
تهران
|
2371 | بیکاتب | 1235ق، برای حسینقلی خانا بکلربکی ایل افشار | نستعلیق | 154 | شناسنامه ← |
| 40 |
دانشگاه
تهران
|
4512 | آقاجانی آشتیانی پسر میرزا محمد آشتیانی قمی | 12 ذیحجه 1259ق، در زمان محمد شاه، به فرمایش وزیر خوی میرزا فضل الله | نستعلیق | 37 | شناسنامه ← |
| 41 |
ملی
تهران
|
26309 | ملا محمد گل آخند زاده ابن ملا محمد فاضل آخوند زاده | 1263ق | نستعلیق، شکسته | 107 | شناسنامه ← |
| 42 |
مجلس
تهران
|
8269 | عبدالصمد میرزا ابن بهمن میرزا | شعبان 1286ق | نستعلیق | 150 | شناسنامه ← |
| 43 |
مجلس
تهران
|
8173/85 | صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون | آغاز قرن 14 | شکسته نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 44 |
ملک
تهران
|
5669 | بیکاتب | قرن 14 | نستعلیق، شکسته | 13 | شناسنامه ← |
| 45 |
ملی
تبریز
|
2842 | کریم بن حسنعلی قاجار | 1310ق | نستعلیق | 74 | شناسنامه ← |
| 46 |
مجلس
تهران
|
122 | بیکاتب | 9 ذیحجه 1326ق | نستعلیق | 50 | شناسنامه ← |
| 47 |
کاظمینی
یزد
|
143 | محمد علی ترقی مدیر کتابخانه خیام | جمعه 18 جمادی الاول 1353ق | نستعلیق | 312 | شناسنامه ← |
| 48 |
مجلس
تهران
|
17661 ض | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 49 |
دانشگاه
تهران
|
1396-ف | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 139 | شناسنامه ← |
| 50 |
سلطنتی
تهران
|
524/1 | بیکاتب | بیتاریخ | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 51 |
سلطنتی
تهران
|
353 | زین العابدین بن جمال الدین کاردگر | بیتاریخ | نستعلیق | 378 | شناسنامه ← |
| 52 |
ملک
تهران
|
2485/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 53 |
مجلس
تهران
|
9653/6 | محمود بن حسن اصفهانی | بیتاریخ | نستعلیق | 47 | شناسنامه ← |
| 54 |
ملی
تهران
|
17453 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 82 | شناسنامه ← |
| 55 |
دانشگاه
تهران
|
288/1-ف | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 80 | شناسنامه ← |
| 56 |
مجلس
تهران
|
115/3-طباطبائی | توفیق گیلانی | بیتاریخ | نستعلیق | 94 | شناسنامه ← |
| 57 |
مجلس
تهران
|
7828/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 29 | شناسنامه ← |
| 58 |
ملی
تبریز
|
2855 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 84 | شناسنامه ← |
| 59 |
مجلس
تهران
|
339 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 382 | شناسنامه ← |
| 60 |
مجلس
تهران
|
340 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 99 | شناسنامه ← |