نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب

tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: 886 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 215 تا 225
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترکیب خالد (tarkīb-u xālid) ترکیب الالفیة (tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه) کشف الظنون 154/1 و 483/1 هدية العارفين 343/5 و 344 فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1 معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1 مكتبة امير المومنین 268/1 مشار عربی ص 182

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672) تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است. آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی [دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]

نسخه‌های خطی این اثر

181 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
121
امام صادق
اردکان یزد
228 محمد بن علی بن حسن بن علی بن عبدالله نعمه 1236ق نستعلیق، نسخ 173 شناسنامه ←
122
مدرسه غرب
همدان
4723 حسن علی کرازی 1237ق نسخ - شناسنامه ←
123
عمومی
ساری
121 اسحاق الحسینی ابن اسماعیل ساروی المسکن بار فروشی الاصل ربیع الثانی 1240ق نستعلیق 387 شناسنامه ←
124
شاهچراغ
شیراز
2441 محمد جعفر ابن حاجی مؤمن کازرونی ساکن شیراز ربیع الاول 1241ق نستعلیق - شناسنامه ←
125
رضوی
مشهد
17010 بی‌کاتب 1241ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
126
صادقیه
دامغان
126 کاظم بن صادق رازی 26 رجب 1243ق نسخ 110 شناسنامه ←
127
ادبیات
مشهد
28032/17 فیاض بی‌کاتب سلخ ذیقعده 1244ق، کاغذ فستقی نسخ - شناسنامه ←
128
فیاض
تهران
94 بی‌کاتب 1244ق نسخ - شناسنامه ←
129
وزیری
یزد
1256 محمد باقر بن حاج شعبان محرم 1245ق نسخ 281 شناسنامه ←
130
مدرسه باقریه
مشهد
41 بی‌کاتب یک‌شنبه 11 ذیقعده 1246ق نسخ - شناسنامه ←
131
ملی
تهران
3403 عبدالغفار بن محمد العطار شیرازی 1248ق نسخ 188 شناسنامه ←
132
رضوی
مشهد
17009 بی‌کاتب 1248ق - - شناسنامه ←
133
مدرسه معمارباشی
تهران
62 بی‌کاتب 1249ق نسخ 320 شناسنامه ←
134
مسجد اعظم
قم
556 علی اکبر بن مهدی شیرازی 28 ذیقعده 1250ق نسخ 119 شناسنامه ←
135
نواب
مشهد
413 مهدی بن حسن فنودی قاینی پنج‌شنبه 24 جمادی الاول 1255ق نسخ 139 شناسنامه ←
136
نوربخش
تهران
850 بی‌کاتب 1255ق نستعلیق 144 شناسنامه ←
137
ملی
تهران
17212 ابن مرحوم علی رضا محمد 1256ق - - شناسنامه ←
138
ملک
تهران
2852 محمد علی بن خلیل بن غفار 15 ذیقعده 1257ق نستعلیق 135 شناسنامه ←
139
رضوی
مشهد
20002 بی‌کاتب 1259ق نسخ - شناسنامه ←
140
مرکز احیاء
قم
707 محمد حسن بن محمد تقی ذیقعده 1260ق نستعلیق 221 شناسنامه ←
141
ملی
تهران
2995 محمد کاظم نوری 1260ق نسخ 198 شناسنامه ←
142
مسجد اعظم شهمیرزاد
سمنان
2 بی‌کاتب جمعه ربیع الثانی 1261ق نسخ 167 شناسنامه ←
143
ملی
تهران
6273 علیرضا بن عوض علی دیزادویزی 1263ق نسخ 112 شناسنامه ←
144
وزیری
یزد
827 محمد بن کربلایی حسن بیرجندی 1265ق نسخ 185 شناسنامه ←
145
سریزدی
یزد
76 بی‌کاتب جمعه 26 شعبان 1267ق نسخ 231 شناسنامه ←
146
قمر بنی هاشم
دامغان
77 احمد علی صفر 1270ق نسخ 185 شناسنامه ←
147
مدرسه آیة الله بروجردی
کرمانشاه
66 ملا نوروز علی کرمانشاهی 11 شعبان 1270ق نسخ 240 شناسنامه ←
148
مرکز احیاء
قم
1363 بی‌کاتب 1272ق، برای آقا میرزا فضل الله نسخ 216 شناسنامه ←
149
وزیری
یزد
389 سید حسین بن حاجی سید عبدالکریم ابرقویی 1279ق نسخ 130 شناسنامه ←
150
رضوی
مشهد
10945 بی‌کاتب رمضان 1280ق نستعلیق، شکسته 128 شناسنامه ←