نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب

tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: 886 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 215 تا 225
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترکیب خالد (tarkīb-u xālid) ترکیب الالفیة (tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه) کشف الظنون 154/1 و 483/1 هدية العارفين 343/5 و 344 فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1 معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1 مكتبة امير المومنین 268/1 مشار عربی ص 182

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672) تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است. آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی [دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]

نسخه‌های خطی این اثر

181 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
6 بی‌کاتب 1089ق نسخ 216 شناسنامه ←
32
سپهسالار
تهران
6749 بی‌کاتب 1089ق نسخ 174 شناسنامه ←
33
وزیری
یزد
519 بی‌کاتب سه‌شنبه از ذیقعده 1093ق نسخ 234 شناسنامه ←
34
علامه طباطبائی
شیراز
730 بی‌کاتب 20 ربیع الاول 1093ق نسخ - شناسنامه ←
35
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
3151 بی‌کاتب 7 ذیحجه 1094ق نسخ 394 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
6266 عبدالعلی بن عبدالحسین 1095ق نسخ 120 شناسنامه ←
37
ملی
تهران
3489/1 بی‌کاتب 1097ق نسخ 227 شناسنامه ←
38
علامه طباطبائی
شیراز
1172 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 265 شناسنامه ←
39
علامه طباطبائی
شیراز
1488 بی‌کاتب قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
40
ملی
تهران
4011 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 178 شناسنامه ←
41
فاضل
خوانسار
341 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 195 شناسنامه ←
42
رضوی
مشهد
3789 بی‌کاتب حدود قرن 12 نسخ 106 شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
15730 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 300 شناسنامه ←
44
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
168 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 129 شناسنامه ←
45
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
74 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 200 شناسنامه ←
46
مدرسه جعفریه
قائن
132 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 173 شناسنامه ←
47
مرکز احیاء
قم
4305 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 98 شناسنامه ←
48
معصومیه
قم
126/3-6189 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 150 شناسنامه ←
49
الهیات
تهران
319 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 256 شناسنامه ←
50
گلپایگانی
قم
8320-56/170 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 118 شناسنامه ←
51
رضوی
مشهد
15747 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 190 شناسنامه ←
52
رضوی
مشهد
6854 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 247 شناسنامه ←
53
گلپایگانی
قم
2728-14/178 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، شکسته 200 شناسنامه ←
54
امام صادق
اردکان یزد
86 بی‌کاتب قرن 11 تا 12 نسخ 115 شناسنامه ←
55
گلپایگانی
قم
4880-24/180 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، شکسته 213 شناسنامه ←
56
دائرة المعارف
تهران
968 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 167 شناسنامه ←
57
ملی
تهران
25330 بی‌کاتب 1103ق، خریداری از امرالله صفری - - شناسنامه ←
58
دارالحدیث
قم
264 محمد باقر بن مولانا لقمان تبریزی دهه اول ربیع الثانی 1105ق نسخ 241 شناسنامه ←
59
فیضیه
قم
1741 اسماعیل بن محمد رحیم 1106ق نسخ 123 شناسنامه ←
60
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
3169 بی‌کاتب رجب 1110ق نسخ 392 شناسنامه ←