شناسنامه کتابشناختی اثر
الهندباء
al-hindibā’
42
نسخه ثبتشده
از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/71106
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #71106
پدیدآور / مؤلف:
ابن سینا، حسین بن عبدالله
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 34، ص 813
تا 815
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
طب
عناوین دیگر و همتراز:
رسالة فی الهندباء
(r.-un fī-l hindbā’)
هندباء غیر مغسولة
(hindbā’ ġayr-i maġsūla)
کاسنی
(kāsnī)
خواص کاسنی
(xavass-e kāsnī)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
از شیخ رئیس پرسیدند که چرا پیامبر دستور داده که کاسنی را نشسته به کار برند و دانشمندان هم چنین گفتهاند؟ او کاغذ برداشت و بیدرنگ این نامه را نوشت و در آغاز آن گفت که پیامبر فرمود کاسنی را نشسته به کار برید که باران بهشت بر آن باریده است. سپس این گفته را روشن ساخت و در پایان نوشت که با این سخنانم درستی گفتههای پزشکان و گفتار پیامبر که بیشتر آن مثل و رمز است آشکار گردید. شیخ در اینجا هم آنچنانکه در اثبات النبوه و معراجنامه درباره سخنان پیامبر گفته است درباره این خبر نبوی اندیشید و پیداست که او روش تأویل باطنی گرفته است. شیخ میگوید گروهی از دانشمندان میگویند که شیره کاسنی نشسته و نپخته را باید به کار برد و دستهای میگویند که باید آنرا شست و پخت و شیره آنرا پاکیزه ساخت و خورد. او با آوردن اصلی از علم طبیعی سخن خود را استوار میدارد و گفتار پیامبر را درست نشان میدهد و از دیسقویدوس یاد میکند. (دانشپژوه)
آغاز اثر
« بسمله هذه رسالة الهند باللشیخ الرئیس ابی علی الحسین بن عبدالله بن سینا رحمه الله سئل عنه ان یملی کلا ما فی علة امر النبی علیه السلام الصلوة و باستعمال الهندبا غیر مغسول فاخذ الدرج و کتب ارتجالا روی عن رسول الله صلی الله علیه و سلم انه امر بتناول الهند با غیر مغسول »
انجام اثر
« صواب ما قاله المهرة من الاطباء المذکورین و بان معنی الکلام النبوی الخارج کثیر منه مخرج الامثال المضروبه و به و الرموز الواقعه و بالله التوفیق تمت الرساله »
سوابق و چاپهای اثر
در قسطنطنیه توسط سهیل انور به چاپ رسیده است.
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 150/8
فهرست نسخههای مصنفات ابن سینا ص 254
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الهندباء = رسالة فی الهندباء = هندباء غیر مغسولة = کاسنی = خواص کاسنی / طب / عربی
al-hindibā’ = r.-un fī-l hindbā’ = hindbā’ ġayr-i maġsūla = kāsnī = xavass-e kāsnī
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
از شیخ رئیس پرسیدند که چرا پیامبر دستور داده که کاسنی را نشسته به کار برند و دانشمندان هم چنین گفتهاند؟ او کاغذ برداشت و بیدرنگ این نامه را نوشت و در آغاز آن گفت که پیامبر فرمود کاسنی را نشسته به کار برید که باران بهشت بر آن باریده است. سپس این گفته را روشن ساخت و در پایان نوشت که با این سخنانم درستی گفتههای پزشکان و گفتار پیامبر که بیشتر آن مثل و رمز است آشکار گردید. شیخ در اینجا هم آنچنانکه در اثبات النبوه و معراجنامه درباره سخنان پیامبر گفته است درباره این خبر نبوی اندیشید و پیداست که او روش تأویل باطنی گرفته است. شیخ میگوید گروهی از دانشمندان میگویند که شیره کاسنی نشسته و نپخته را باید به کار برد و دستهای میگویند که باید آنرا شست و پخت و شیره آنرا پاکیزه ساخت و خورد. او با آوردن اصلی از علم طبیعی سخن خود را استوار میدارد و گفتار پیامبر را درست نشان میدهد و از دیسقویدوس یاد میکند. (دانشپژوه)
آغاز: بسمله هذه رسالة الهند باللشیخ الرئیس ابی علی الحسین بن عبدالله بن سینا رحمه الله سئل عنه ان یملی کلا ما فی علة امر النبی علیه السلام الصلوة و باستعمال الهندبا غیر مغسول فاخذ الدرج و کتب ارتجالا روی عن رسول الله صلی الله علیه و سلم انه امر بتناول الهند با غیر مغسول
انجام: صواب ما قاله المهرة من الاطباء المذکورین و بان معنی الکلام النبوی الخارج کثیر منه مخرج الامثال المضروبه و به و الرموز الواقعه و بالله التوفیق تمت الرساله
چاپ: در قسطنطنیه توسط سهیل انور به چاپ رسیده است.
[الذریعة 150/8؛ فهرست نسخههای مصنفات ابن سینا ص 254]
نسخههای خطی این اثر
42 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
230/6ـ ف | بیکاتب | با تاریخ 506ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
50900 | بیکاتب | قرن 7 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
6885/2 | قطروی، ابوالفضل بن ابی العلاء | 5 رمضان 692ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 4 |
ملک
تهران
|
4218/8 | بیکاتب | 846ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
227/14-ف | عبدالرحمن بن علی بن موید | ربیع الاول و الثانی 888ق | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
مجلس
تهران
|
3456/2 | بیکاتب | قرن 10 | - | 8 | شناسنامه ← |
| 7 |
رضوی
مشهد
|
16766/13 | محمد بن کمال الدین حسین | یکشنبه 21 صفر 944ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 8 |
دانشگاه
تهران
|
1149/31 | بیکاتب | با تاریخ 962ق | تعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
352/7-طباطبائی | حموی، سالک الدین | 999ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
3860/4 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
38/12 | بیکاتب | قرن 10و 11 | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
1079/27 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
10108 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق، شکسته | 187 | شناسنامه ← |
| 14 |
دائرة المعارف
تهران
|
1976/13-عکسی | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 15 |
حقوق
تهران
|
62/14- ب | بیکاتب | قرن 11 | - | 4 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
6201/3 | بیکاتب | 1006ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
360/12 | طبیب حموی، محمد بن مؤید | جمعه 8جمادی الاول 1008ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
4547/6 | بیکاتب | با تاریخ 1021ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
تهران
|
2794/6-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
الهیات
مشهد
|
18878/2 | انصاری استرآبادی، عبدالکریم بن عزالدین محمد | 9 ربیع الاول 1024ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 21 |
ملک
تهران
|
4452/1 | بیکاتب | با تاریخ 1043ق | - | 4 | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
12657/15 | طبیب، محمد قاسم بن غلامعلی | 1053ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 23 |
دانشگاه
تهران
|
1074/11 | بیکاتب | 1061ق | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 24 |
دانشگاه
تهران
|
1046/35 | مازندرانی، رجب علی بن جواد | دهه یکم رجب 1071ق | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 25 |
سپهسالار
تهران
|
2911/72 | بیکاتب | 1092ق | - | 2 | شناسنامه ← |
| 26 |
رضوی
مشهد
|
35953 | محمد زمان بن احمد لاهیجانی | قرن 12 | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 27 |
ملی
تهران
|
1882/4 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |
| 28 |
ملی
تهران
|
9/4 | محمد نصیر | 1106ق | - | 10 | شناسنامه ← |
| 29 |
علوم پزشکی
تهران
|
286/7 | بیکاتب | 1117ق | نستعلیق | 1 | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
31665 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، نسخ | 4 | شناسنامه ← |