نوادر الادوار لخزانة نور الانور

● نوادر الادوار لخزانة نور الانور = نوادر التبادر و تحفة البهادر = خواص المنافع المجموعات / چند دانشی / فارسی navāder-ol advār le-xazānat-e nūr-ol anvār = navāder-ot tabādor va tohfat-ol bahādor = xavass-ol manāfe‘-ol majmū‘āt دنیسری، محمد بن ایوب، ق7 قمری donayserī, mohammad ebn-e ayyūb (- 13c) اهداء به: امیر سپهسالار تاریخ تألیف: 2 محرم 669ق در دوازده «فن» و هر یک در پنج «مقالت»: فن 1. در انواع علوم: مقالت 1) در علم منطق در دو فصل، 2) اندر طبیعی، 3) اندر الهی، 4) اندر حساب و هندسه و رقوم و ضرب و قسمت و درج و دقایق (در سه قسم باید باشد)، 5) اندر اشکال اقلیدس؛ فن 2. اندر علوم ریاضی: مقالت 1) احوال فلک و قطبهاش، 2) رفتار هفت کواکب متحیره، 3) اندر طبع و مزاج کواکب متحیره و دلایلشان، 4) اندر دلالت دوازده خانه و نظر ستارگان به یکدیگر از بروج، 5) در منازل قمر؛ فن 3. اندر انواع فواید علوم هندسی و نجومی: مقالت 1) تقویم هفت کواکب متحیره، 2) دانستن طالع تحویل سال عالم، 3) اندر طالع موالید، 4) اندر علم اصطرلاب، 5) اندر دعوت و خاتم هفت کوکب متحیره؛ فن 4. اندر نگاه داشتن تن درستی: مقالت 1) اندر شناختن نیک و بد هوا و فعل هر یک و احوال مسکن‌ها در دو قسم، 2) اندر شناختن نیک و بد آبها و منفعت و مضرت آن، 3) اندر شناختن نیک و بد غذاها و انواع آن و خاصیت هر یک، 4) اندر شناخت طبایع حبوبات و فواکه، 5) اندر مضرتهای شراب و تدبیر حرکت و سکون و کسوت و آن دو قسم است؛ فن 5. اندر احوال زهرها و دفع مضرت آن: مقالت 1) اندر احتیاط کردن که اگر زهری دهند اثر نکند، 2) اندر آنکه چگونه توان دانست که زهر از کدام نوع داده اند، 3) اندر یاد کردن داروها که مضرت زهرها دفع کند، 4) اندر یاد کردن انواع زهرها از معدنی، از نباتی و گرم و سرد و داروهای معدنی که مردم را زیان دارد، 5) اندر یاد کردن زهرهای حیوانی و گزیدن ماران و جانوران زهرناک و داروها که بر خویشتن طلی کنند تا جانوران زیان کار دور باشند؛ فن 6. اندر باه: مقالت 1) اندر بیان حکمت آفریدگار تعالی، 2) اندر آنکه آلات تناسل واجب است و مردم را به طب حاجت است، 3) اندر منفعتها و مضرتهای جماع و تدارک آن، 4) اندر طعام‌ها و شراب‌ها و داروها که قوت مجامعت و لذت باه زیادت کند، 5) اندر دانستن که در شکمست نرینه است یا ماذه؛ فن 7. اندر علم جواهر: مقالت 1) اندر شناختن در و معدن آن و جلی دادنش، 2) اندر شناختن اجناس یاقوت و معدن و خاصیت آن و قیمت هر یکی و اصلاحش، 3) اندر شناختن زمرد و معدن آن، 4) اندر شناختن پیروزه و جایش، 5) اندر شناختن بیجاده و بدخشان و عقیق و انواع احجار؛ فن 8. اندر خواص و منافع: مقالت 1) اندر طبایع و منافع مردم، 2) اندر منافع وحوش و سباع و بهایم، 3) اندر منافع طیور و هوام و حشرات، 4) اندر منافع اشجار و اثمار، 5) اندر منافع نبات و ازهار؛ فن 9. اندر عجایب‌های عالم: مقالت 1) اندر عجایب بحرها، 2) اندر عجایب شهرها، 3) اندر عجایب جوی‌ها و کوه‌ها در دو قسم، 4) اندر عجایب صحراها، 5) اندر عجایب‌های گوناگون؛ فن 10. اندر چند نوع از فوائد علمی و عملی: مقالت 1) اندر فراست مردم شناختن، 2) اندر خضاب‌های سیاه و سپید و برداشتن رنگ‌ها و نشان‌ها و عیب‌ها از جامه و آب دادن تیغ‌ها در دو قسم، 3) اندر انواع عطرها ساختن، 4) اندر بیان معجزات و کرامات و زرق و نیز نجات و طلسمات، 5) اندر دعوات مورودات و منافع قرآن و علم‌های ارباب زرق؛ خاتمه در سه فصل که در آخر کتاب اضافت افتاد: فصل 1) اندر حکمت موت، 2) در همم خلق، 3) تألیف فضلا و حکما. (فهرست نسخه دانشگاه) آغاز: بنام ایزد بخشاینده و بخشایشگر بسمله. تمم و سهل. شکر و ثنا ایزد را که از کمال حکمت و قوت و قدرت عالم کون و فساد آفرید ... اما بعد چنین گوید ... شمس الملة و الدین محمد بن القاضی امین الملة و الدین ایوب بن ابراهیم الدبیری ایدالله افضاله که چون منعمی ازین نوع استدعا کرد واجب [آمد] از هر فنی ایجاب کردن و بخدمتش تحفه فرستادن. [فهرستواره منزوی 2797/4]