النوادر

● النوادر / ادبیات / عربی و فارسی an-nawādir برغانی، محمد صالح بن محمد، - 1271 ؟ قمری baraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad(- 1855) در اخلاق مذهبی به روش شیعی با آوردن سخنان فیلسوفان و داستان‌ها و شعرهای فارسی و عربی. نکات ادبی و تاریخی و جد و هزل بسیاری دارد و این است نمونه‌ای از آنها: خواص رنگ‌ها به گفته افلاطون؛ مکاتبه میرزا سلمان با خواجه افضل وزیر هرات در عهد صفویه؛ دو بیت که مؤلف در قبری نوشته دیده بود به اصفهان؛ کلماتی که بر دیوار جامع شهر مؤلف نقش بوده؛ نقل کلماتی از پدر مؤلف؛ حکایت فقیهی که میان ترکمان‌ها رفته بود؛ فقیهی که از زمان مؤلف بر خلج و ترکمان حاکم شده بود؛ وضع اصفهان در زمان مؤلف و اسلام آوردن مرزبان زردشتی؛ دیوان برید و واقعه‌نویسی زمان مؤلف در ایران و هند؛ بیان مؤلف درباره شعرای عرب و عجم و فرق این دو در رجز؛ روایت مؤلف از شجاعت خلیفه سلطان که معاصر وی بوده؛ حکایت دیگر مؤلف از خلیفه سلطان؛ بیان اخلاق هندی‌ها در زمان مؤلف؛ انواع دزدان؛ حکایت خواجه حسن دراز که از هند به ایران آمده بود؛ حکایت عشار یکی از بنادر هند در زمان مؤلف؛ حکایت ورود مؤلف به اصفهان در خانی و وساطت خواستن از او؛ حکایت مخنثان و تایب شدن عیاران و مردم نور و کجور برفتن خراسان؛ نقل مطایبه شفائی؛ یکی از معارف خراسان که میرزا الحمد الله رب العالمین نام داشته و ملکزاده گرجستان به نام آدم میرزا؛ کوزه گر خلی علی نام که خود را عمر می‌نامیده است؛ عنوان‌های الحد التاسع عشر فی الملابس و الطیب و الاوانی، الحد العشرون فی ذم الدنیا و متاعها و حیاتها و دولتها و ذکر الدهر و الزمان و تقالیب الحدثان، الحد الحادی و العشرون فی الدیانات و العبادات، الحد الثالث و العشرون فی الموت و ما یتعلق به و المراثی و التعازی، و الحد الثانی و العشرون فی الوحی و احوال القرآن در آن دیده می‌شود و پیداست که نسخه ما آشفته و پس و پیش شده و افتادگی دارد در میانه آن. عنوان «فی الشجاعة و الحرب و الحمیة و قوة النفس و قلة المبالات بالموت» هم دارد و جای شماره «حد» آن سفید مانده است، نیز عنوان «نوادر متفرقه» و «نوادر مختلفه فی ذکر الاسماء»، عنوان «نوادر» و باب (در چندین جا) هم در آن هست.