میزان الطب

● میزان الطب / طب / فارسی mīzān-ot tebb شاه ارزانی، محمد اکبر بن محمد، - 1134 قمری šāh arzānī, mohammad akbar ebn-e mohammad(- 1722) تاریخ تألیف: 1113ق برای آموزش کودکان خود و دیگر مبتدیان، پس از «مفرح القلوب» به سال 1113ق در سه «مقاله» و «فصل»ها و «باب»هایی ساخته است: مقاله 1. در علامات و کیفیات چهارگانه، یعنی برودت، یبوست و رطوبت؛ مقاله 2. در ادویه مفرده و مرکبه و اغذیه مناسب حال، نه«فصل»: 1) ادویه مفرده و مرکبه معدله اخلاط، 2) مفصد، 3) حجامت، 4) منضجات، 5) مسهلات، 6) مقیات، 7) مدرات، 8) مقویات، 9) در اغذیه؛ مقاله 3. در امراض و علاج آن، در بیست و پنج«باب» و هر باب در چند فصل: باب 1) در امراض سر، بیست و شش فصل، 2) امراض چشم، سی و پنج فصل، 3) جفن، بیست و هشت فصل، 4) گوش، دوازده فصل، 5) انف، یازده فصل، 6) زبان و دهان، هجده فصل، 7) لب، نه فصل، 8) دندان،شانزده فصل، 9) حلق و مری، هفده فصل، 10) ریه و سینه، نه فصل، 11) قلب، ده فصل، 12) پستان، پنج فصل، 13. معده، سی و یک فصل، 14) مقعد، نه فصل، 15) طحال، هشت فصل، 16) امعاء، شش فصل، 17) مقعد، نه فصل، 18) کلیه، ده فصل، 19) مثانه، چهارده فصل، 20) بیماری‌های مخصوص مردان، بیست و چهار فصل، 21) صفاق، سه فصل، 22) بیماری‌های زنان، بیست و هشت فصل، 23) امراض اطراف، هفت فصل، 24) حمیات، پنج فصل، 25) اورام، دوازده فصل. آغاز: الحمدلله رب العالمین ... چون اطفال فقیر و دیگر اعزه در صدد خواندن علم طب بودند مختصری که صبیان را تعلم آسان بود ... انجام: و گفته باید که جگر همان سبک بریان کرده خورانند نفع تمام دارد. چاپ: بارها چاپ شده است؛ هند، لکنو، نول کشور، 1301 شمسی، به اهتمام: محمد اسماعیل [نسخه‌های منزوی 605/1؛ الذریعه 314/23؛ مشار فارسی 5086/4؛ فهرستواره منزوی 3741/5؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-350]