مونس الابرار

● مونس الابرار / شعر / فارسی mūnes-ol abrār قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn(- 1687) قصیده‌ای است مشتمل بر 311 بیت که برخی از آن در مدح امیرالمؤمنین علی است و قسمتی از آن با بیانی بسیار تند و گزنده به انتقاد از متصوفه پرداخته و سپس آرای حکماء و متفلسفه را نکوهش کردهو در پایان به ملامت اهل سنت و خلفاء پرداخته است. ادبیات ملا محمد طاهر قمی در مخالفت با دیگران نمونه‌ای از ادبیات ستیزگرانه‌و مجادلات اعتقادی دوران صفوی است. که بعضاً از ریختارهای ادبی همانند شعر برای افزایش اعتبار و نفوذ اندیشه در میان مردم استفاده می‌شد. او بعدها در تفسیر و تبیین بخشی از نظریات خود در مونس الابرار، کتاب «تحفة الاخيار» را نوشت که مهمترین اثر ملا محمد طاهر محسوب می‌شود که در اواخر تسلط صوفیان بر دربار صفوی نگاشته شده است. «تحفة الاخيار» واکنش‌هایی را برانگیخت و کتاب‌هایی در رد و نقد آن تحریر شد که از آن جمله «تحفة العشاق» محمد کریم شریف قمی در سال 1098ق و «تبصرة المؤمنین» حکیم محمد مؤمن را می‌توان نام برد. آغاز: به خون دیده نوشتیم بر در و دیوار ×× که چشم لطف ز ابنای روزگار مدار / مگیر انس به کس در جهان به غیر خدا ×× بکن اگر توانی ز خویش نیز کنار / فریب نرمی ابنای روزگار مخور ×× که هست نرمی ایشان به رنگ نرمی نار / همیشه در غم خواب و خورند و منصب و جاه ×× کنند مثل عروسان حجله نقش و نگار انجام: حدیث مدح علی را تمام نتوان کرد ×× اگر مداد شود بحر و گر قلم اشجار / گمان مبر که دراین گفتگو بود اغراق ×× چنین به ما خبر آمد ز احمد مختار / چو مونس دل ابرار شد قصیده ی من ×× شده است نامش از آن روی مونس الابرار چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، به کوشش محمد رضا ارجمند، 1377ش [الذريعة 281/23] شرح و حواشی: 1- تحفة الاخيار در شرح مونس الابرار؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098ق) 2- هداية العوام و فضيحة اللئام = نصيحة الكرام و فضيحة اللئام؛ عصام، محمد بن نظام (- قرن 11) 3- تحفة العشاق؛ شریف قمی، محمد کریم (- قرن 11) 4- شرح مونس الابرار