منهاج المحققین

● منهاج المحققین / عرفان و تصوف / فارسی menhāj-ol mohaqqeqīn حسینی رمال، مسعود بن عنایت الله، ق 11 قمری hoseynī rammāl, mas‘ūd-e bn-e ‘enāyat-ol lāh(- 17c) رساله‌ای است در یک «مقدمه» و شانزده «فصل» و «خاتمه». در مقدمه آمده «باید که منهاج نبوت و طریقت رسالت و ضروریات ولایت را به تفصیل در شانزده فصل به جهت سالک مجذوب و غیر مجذوب به بیان بیاض در آورد ... امید اینکه این نهج موجز نهاد به مطالعه شریف سیادت و افادات انتساب امیر هدایت الله طال عمره و ضاعف قدره مهتدی گردد». عناوین فصل‌ها چنین‌اند: فصل 1. در احکام شرعیات و طریقه رسوم رسالت پناه؛ 2. احکام طریقت که طریقه منهاج رسالت صلعم است؛ 3. بیان حقیقت و حقیقت که این دو مراتب نیز حق نفس ولایت است؛ 4. العلم علمان علم البدان و علم الادیان؛ 5. باید که ارواح کل شی را از باد بداند؛ 6. نبوت؛ 7. در صفت خاک؛ 8. افراد موجودات و طبایع و افلاک ... از خاک مرکب شده است؛ 9. بدان اعزک الله فی الدارین که این مذکورات را که تقریر نمود مراتب نبوت و صداقت ولایت بود؛ 10. بدان ایدک الله ... که اگر زحل نبودی در عالم جماد نبودی و اگر جماد نبودی نبات نبودی؛ 11. در معرفت حقیقت و فضیلت حقیقت؛ 12. در معرفت حقیقت و احکم آن؛ 13. در حقیقت؛ 14. بدان اعزک الله در رسوم نبوت مقرر است که زحل بالای ستارگان هفت‌گانه باشد؛ 15.در مفهومات معانی؛ 16. در استغاثه و مخاطبه نفس و پند دادن و بند نهادن و خاتمه در معرفت نفس و مطالبی در مورد حضرت علی علیه السلام. وی در خاتمه دوم چنین می‌گوید: «در غره شهر شوال سنة ستة و عشرین بعد الالف که از عمر عزیز شصت و پنج سال در گذشته بود از جانب عالی حضرت ... امیر نورالهدی رسید قاصدی بنده ...».مؤلف در این رساله از آیات و برخی از اشعار فارسی که تعدادی از آنها از سروده‌های مؤلف می‌باشد استفاده نموده و فراوان واژه «فافهم» را به کار برده است.