مناسخات الميراث

● مناسخات الميراث = المسألة النافعة للمباحث الجامعة لأقسام الوارث = الارث = مناسخات الارث / فقه / عربی munāsixāt-ul mīrāṯ = al-mas'alat-un nāfi'a li-l-mabāḥiṯ-il jāmi'a li-aqsām-il wāriṯ = al-irt = munāsixāt-ul irt ؟ اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681 - 745 قمری a‘rajī hellī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345) وابسته به: الفرائض النصيرية على مذهب اهل البيت = جواهر الفرائض؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672ق) تاریخ تألیف: 721ق مؤلف این کتاب به‌عنوان تکمله‌ای بر «مناسخات» تألیف خواجه نصیرالدین طوسی نگاشته است. مبحث مناسخات ارث خواجه نصیرالدین ضمن کتاب «الفرائض النصیریه» آمده است و چون این بحث کامل نبوده است، سید عمیدالدین رساله حاضر را ساخته است. در آخر این نسخه هم تقریظ استاد و دایی سید عمیدالدین یعنی علامه حلی (-726ق) هست که علامه حلی در این تقریظ بسیار سید عمیدالدین را ستوده است و این خود نشانگر عظمت شأن و مقام علمی سید عمیدالدین می‌باشد. این تقریظ که روی نسخه اصل که به خط مصنف بوده است این چنین می‌باشد: تقریظ علامه حلی: «احسنت ایها الولد العزيز السعيد الحسيب النسيب المعظم الفقيه المدقق، عميدالدين، جعلت فداک فيما اودعته فى هذه الاوارق الدالة على التميز عن الاقران والتبريز على اکثر اشخاص نوع الانسان فلقد اتيت فيها بالمعانى اللطيفة والمسائل الشريفة. احسن الله اليک و افاض نعمه عليک ولا استبعاد فى ذلک منک و انت من نسل شجرة النبوة وفقك الله لكل خير و دفع عنک کل ضمیر بمنه و كرمه و جوده و كتب حسن بن مطهر حامدا مصليا مستغفرا». اعرجی مؤلف رساله حاضر می‌گوید: مسأله جامعی که خواجه طرح فرمود هر چند مشتمل بر دقائق و غرائب و فروع فراوان است اما با این حال برخی از اقسام وارث مانند وارثان درجه 3، مرتبه اخوان و اعمام در آن نیامده است بر آن شدم مسأله‌ای طرح کنم شامل تمام فروع و شاخه‌ها و موانع ارث. آغاز: بسمله. الحمدلله على ما اولانا من النعم و حيانا لجزيل القسم حمداً موجباً لمزيد الكرم ... فانی لما وقفت على المسألة التي أنشأها الامام ... محمد بن محمد بن الحسن الطوسى ... فی المناسخات التي قصد فيها جمع جميع مراتب الارث واوصاف الوارث ... فوجد تها قد اشتملت على المعانى الغريبة ... وهذه هى المسئلة المشار اليها رجل مات وخلف ابويه وبنيه واحد هما حر والاخر نصفه حر و خنثی مشکلا ... انجام: وهي سته أيضاً لزوجها نصفها ثلثه ولمعنها النصف الاخر ثلثه وتركة زوجها وهى الثلثه لضامن الجريرة والله اعلم والحمدلله رب العالمين وصلى الله على سيدنا محمد وآله الطاهرين چاپ: به سال 1315 در مجموعه کلمات المحققین و در سال 1319 همراه حاشية الرسائل الخراسانیه به چاپ رسیده [الذریعه 252/22]