مقتل الحسین

● مقتل الحسین = مقتل ابی مخنف = مصرع الحسین و ماجری له و لاهل بیته / تاریخ معصومین / عربی maqtal-ul ḥusayn = maqtal-u abi mixnaf = maṣra‘-ul ḥusayn wa mā-jarā lah-ū wa li-ahl-i bayt-i-h ابو مخنف، لوط بن یحیی، - 157 قمری abū mexnaf, lūt ebn-e yahyā(- 775) کتابی معروف درمقتل حسین بن علی (ع) ویاران باوفای وی درفاجعه کربلا که جزء کهن‌ترین کتاب‌های مقتل‌نگاری به شمار می‌رود. به گفته علامه طهرانی برخی موضوعات ملحقه بدان جعلی واضافی است که مرحوم میرزا حسین نوری در«اللؤلؤ والمرجان» به تحقیق آن پرداخته است.این اثر بر اساس نظر مشهور از ابومخنف دانسته شده است؛ لیکن بر اساس تتبع برخی پژوهشگران به نظر می‌رسد این نسبت صحیح نباشد؛ چنان که مرحوم آقا بزرگ تهرانی می‌نویسد: «و نسبته إلیه مشهورة لکن الظاهر أن فیه بعض الموضوعات» و نیز مرحوم مدرس تبریزی به نقل از یکی معاصرین، آورده است: «بعضی از اهل عصر گفته است که افسوس کتاب مقتل الحسین (ع) ابومخنف به تمادی ایام مفقود و به دست ما نرسیده و اما این مقتلی که در دست می‌باشد و در آخر عاشر (دهم) بحار [الأنوار] چاپ شده و به ابومخنف بیچاره نسبت می‌دهند از وی نبوده و معلوم نیست که از کیست. ابوجعفر طبری در کتاب تاریخ خود [= تاریخ الرسل و الملوک] بسیاری از مقتل ابومخنف را نقل کرده که بعد از مقایسه با این مقتل معروف منتسب به ابومخنف معلوم می‌گردد که ابداً ربطی به همدیگر ندارند و در نتیجه می‌گوید پس این مقتل معروف به نام ابی مخنف اعتبار نداشته و به متفردات او اعتمادی نیست؛ انتهی ملخصاً» و همو در ادامه افزوده است: «قضاوت در امثال این قضیه در صورتی که ضرورتی دینی ایجاب کند محتاج به تتبع بیشتر می‌باشد».(حسین متقی) آغاز: قال حدثنا ابوالمنذر هشام بن محمد بن سائب الکلبی قال حدثنا عبدالرحمن بن جندب الازدی عن ابیه قال دخلت انا و سلیمان ... انجام: و هذا ما وجدناه مسطورا علی الوفا و التمام و الکمال من ... مولانا و سیدنا الحسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام و صلى الله علی محمد و آله اجمعین ... چاپ: مشار عربی، ص890؛ ایران، سنگی، 1315ق، وزیری؛ دارالخلافه طهران، 1287ق، رحلی، 33ص (356-388)؛ تهران، 1304ق، 34ص؛ 1303ق، 30(ص24-53)؛ 1271ق [الذریعة 27/22] شرح و حواشی: 1- وسیلة النجاة = ترجمه مقتل ابی مخنف؛ ارونقی، محمد حسین بن سلطان محمد (-13) 2- کنز الاسف در ترجمه مقتل ابی مخنف؛ محلاتی، محمد تقی بن علی رضا (-14) 3- اشعار مقتل ابی مخنف؛ گنجی بیگ، محمد باقر بن حافظ 4- مقتل الحسین = مقتل ابی مخنف (ترجمه)؛ طبرستانی، عبدالجواد بن محمد علی 5- مختار مقتل ابی عبدالله الحسین (ع)