المقاصد المهمة فی اصول احکام الله و الرسول و الأئمة

● المقاصد المهمة فی اصول احکام الله و الرسول و الأئمة / اصول فقه / عربی al-maqāṣid-ul muhimma fī uṣūl-i aḥkām-il-lāh wa-r rasūl wa-l a’imma آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829) تاریخ تألیف: چهارشنبه 2 شعبان 1221ق؛ محل تألیف: قریه کنجدجان از دهات گلپایگان کتابی است بسیار مفصل که بر خلاف کتب اصولی در دو بخش (و هر بخش در یک مقدمه و شش مقصد و خاتمه و هر مقصد در چند فصل و اصل و مقدمه) مرتب شده: قسم يتعلق بالالفاظ و قسم يتعلق بالادلة الشرعية و الاجتهاد و التقليد. این کتاب در دو [یا سه] جلد مرتب شده که جلد اول آن شامل مقدمه و قسم اول و خاتمه است: المقدمة فی بیان ماهية العلم و موضوعه؛ قسم 1. فی الالفاظ، در شش مقصد: مقصد 1) طائفة من المباحث اللغوية (در یازده اصل)، 2) الاوامر و النواهی (در دو فصل و جمعاً در بیست و دو اصل)، 3) العموم و الخصوص (در یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه و جمعاً در بیست و نه اصل)، 4) المطلق و المقيد (در یک مقدمه و یک اصل)، 5) الجمل و المبین و النص و الظاهر و المأول و المحکم و المتشابه (در دو فصل و جمعاً در چهار اصل)، 6) المنطوق و المفهوم (در یک مقدمه و دو فصل و جمعا در هفت اصل)؛ خاتمة فی الحروف و علائق المجازات (در دو فصل و جمعاً در هفت اصل). تألیف جلد اول کتاب در ربیع الثانی 1217ق در «نراق» در خدمت ملا احمد نراقی شروع و در دوم شعبان 1221ق در قریه «کنجدجان» از توابع جرفادقان (گلپایگان) به اتمام رسیده و جلد دوم آن در جمادی الثانی 1237ق به پایان رسیده است. مؤلف برای جلد اول، نیز یک فهرست مطالب تألیف کرده و تألیف این «فهرس المقاصد المهمة» در جمادی الثانی 1224ق (برابر با «اکمل المقاصد المهمة فهرسها») پایان یافته است. مؤلف کتاب مقاصد (احتمالاً جلد اول) را با عنوان «مناهل الشوارد فی تلخيص المقاصد» خلاصه و در اول جمادی الاول 1224ق آن را به پایان رسانیده، سپس حاشیه‌ای بر مناهل الشوارد نگاشته و در 17 شعبان 1237ق به اتمام رسانیده است. آغاز: الحمدلله الذی اهلنا للعروج فی معراج منهاج اصول الشرع المبين و اوصلنا الى منتهى نهاية معالم الدين [الذريعة 385/21؛ معجم مؤلفی الشيعة ص 335] شرح و حواشی: 1- مناهل الشوارد فی تلخيص المقاصد؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177-1244ق) 2- حاشية مناهل الشوارد؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177-1244ق)