شناسنامه کتابشناختی اثر
الاصفی
al-asfā
49
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/6194
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #6194
پدیدآور / مؤلف:
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی
تاریخ و سده تألیف:
1076 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 4، ص 78
تا 82
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
تفسیر
عناوین دیگر و همتراز:
تفسیر اصفی
(tafsīr-i aṣfā)
اثر مرتبط / وابسته به:
الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
یکی از تفسیرهای سه گانه ملا محسن فیض است که مطالب آن از تفسیر کبیر مؤلف موسوم به «الصافی» انتخاب شده است. ملا محسن تفسیر «الاصفی» را نیز خلاصه نموده و سومین تفسیر خود را بنام «المصفی» به رشته تحریر درآورد و بدین ترتیب تفاسیر سه گانه ملا محسن فیض با نامهای «الصافی، الاصفی، المصفی» به تالیف رسید. مؤلف در کتاب «الاصفی» همچون تفسیر کبیر خود بر تفاسیر اهل البیت (ع) اکتفا نموده و گاهی از تفاسیر دیگر با تصریح به اسم آن تفسیر مطالبی را بیان میکند. احادیثی که از ائمه معصومین (ع) در این کتاب روایت شده با یکی از عناوین «قال، فی روایة، ورد» و آنچه از اهل سنت روایت شده با عنوان «روی» بوده و اگر خود مؤلف در روایتی تصرف نموده آن را تذکر میدهد. «الاصفی» در دو جزء مرتب شده: 1. از ابتدای قرآن تا آخر سوره بنی اسرائیل؛ 2. از ابتداء سوره کهف تا آخر قرآن.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی هدانا بالتمسک بالثقلین و جعل لنا القرآن هدی و المودة فی القربی قرة عین ... اما بعد، فيقول الفقير..هذا مما اصطفیت من تفسیری للقرآن »
انجام اثر
« و قد سبق تفسیر شیاطین الانس فی سورة الانعام. تم کتاب الاصفى »
سوابق و چاپهای اثر
در حاشیه «صافی»، 1274 و 1310ق؛ جداگانه، تهران، 4-1353، سنگی؛ چاپ تحقیقی، دفتر تبلیغات اسلامی، 1376ش؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1316ق، رحلی، 661+1ص (در هامش)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشیة الاصفى؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
یادداشت استنساخ الاصفى؛ علم الهدی، محمد بن محسن (1039-1115)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 124/2
فهرستهای خود نوشت فیض کاشانی ص 135-136
ریحانة الادب 369/4
کشاف الفهارس: 208/4-212
مکتبة امیر المومنین 119/1
دنا 1053/1 (48 نسخه)
مشار عربی ص 199
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الاصفی = تفسیر اصفی / تفسیر / عربی
al-asfā = tafsīr-i aṣfā
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006-1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680)
وابسته به: الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
تاریخ تألیف: 1076ق
یکی از تفسیرهای سه گانه ملا محسن فیض است که مطالب آن از تفسیر کبیر مؤلف موسوم به «الصافی» انتخاب شده است. ملا محسن تفسیر «الاصفی» را نیز خلاصه نموده و سومین تفسیر خود را بنام «المصفی» به رشته تحریر درآورد و بدین ترتیب تفاسیر سه گانه ملا محسن فیض با نامهای «الصافی، الاصفی، المصفی» به تالیف رسید. مؤلف در کتاب «الاصفی» همچون تفسیر کبیر خود بر تفاسیر اهل البیت (ع) اکتفا نموده و گاهی از تفاسیر دیگر با تصریح به اسم آن تفسیر مطالبی را بیان میکند. احادیثی که از ائمه معصومین (ع) در این کتاب روایت شده با یکی از عناوین «قال، فی روایة، ورد» و آنچه از اهل سنت روایت شده با عنوان «روی» بوده و اگر خود مؤلف در روایتی تصرف نموده آن را تذکر میدهد. «الاصفی» در دو جزء مرتب شده: 1. از ابتدای قرآن تا آخر سوره بنی اسرائیل؛ 2. از ابتداء سوره کهف تا آخر قرآن.
آغاز: الحمدلله الذی هدانا بالتمسک بالثقلین و جعل لنا القرآن هدی و المودة فی القربی قرة عین ... اما بعد، فيقول الفقير..هذا مما اصطفیت من تفسیری للقرآن
انجام: و قد سبق تفسیر شیاطین الانس فی سورة الانعام. تم کتاب الاصفى
چاپ: در حاشیه «صافی»، 1274 و 1310ق؛ جداگانه، تهران، 4-1353، سنگی؛ چاپ تحقیقی، دفتر تبلیغات اسلامی، 1376ش؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1316ق، رحلی، 661+1ص (در هامش)
[الذریعة 124/2؛ فهرستهای خود نوشت فیض کاشانی ص 135-136؛ ریحانة الادب 369/4؛ کشاف الفهارس: 208/4-212؛ مکتبة امیر المومنین 119/1؛ دنا 1053/1 (48 نسخه)؛ مشار عربی ص 199]
شرح و حواشی:
1- حاشیة الاصفى؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
2- یادداشت استنساخ الاصفى؛ علم الهدی، محمد بن محسن (1039-1115)
نسخههای خطی این اثر
49 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
1441 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 343 | شناسنامه ← |
| 2 |
مفتاح
تهران
|
162 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
گوهرشاد
مشهد
|
50 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 457 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
11960 | بیکاتب | 1078ق | نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
1278 | محمد علم الهدی کاشانی (فرزند فیض کاشانی) | 20 جمادی الثانی 1078ق | نستعلیق | 82 | شناسنامه ← |
| 6 |
دائرة المعارف
تهران
|
2107-عکسی | محمد علی بن شیخ نورالدین واعظ امامی | 1079ق | نسخ | 424 | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
14887 | محمد حسین بن میرزا محمد غروی | 19 ذیقعده 1080ق | نسخ | 327 | شناسنامه ← |
| 8 |
سپهسالار
تهران
|
2021 | محمد امین انصاری | 1080ق | نسخ | 191 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
7473 | بیکاتب | دوشنبه 28 رمضان 1081ق | نسخ | 401 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
11161 | محمد هادی بن مرتضی کاشانی | جمادی الثانی 1081ق | نسخ | 306 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
11162 | محمد هادی بن مرتضی بن محمد مؤمن (سبط برادر مصنف) | جمادی الثانی 1081ق | نسخ | 306 | شناسنامه ← |
| 12 |
مجلس
تهران
|
4796 | محمد امین ملقب به نجات | ربیع الاول 1081ق | نسخ | 341 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
13607 | محمد صالح شریف | 1082ق | نستعلیق، نسخ | 371 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
12045 | بیکاتب | 1083ق | نسخ | 296 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
1216 | نورالدین محمد نصیرالدین علی | 1089-1090ق | نسخ | 476 | شناسنامه ← |
| 16 |
سلطنتی
تهران
|
1275 | سرور بن عبدالله | محرم 1091ق | نسخ | 627 | شناسنامه ← |
| 17 |
الهیات
مشهد
|
21671 | محمد بن محمد کاظم سنجر | شنبه 25 جمادی الاول 1092ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مدرسه صادقیه
سمنان
|
40 | عقیل بن سید رکن الدین مسعود بن محمد تقی حسینی | 1094ق | نسخ | 204 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
35406 | محمدی بن محمد یوسف حسینی مازندرانی | 1094ق | نسخ | 372 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملی
تهران
|
3501 | بیکاتب | احتمالاً قرن 12 | نسخ | 218 | شناسنامه ← |
| 21 |
حافظیان، ابوالفضل
قم
|
9 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 213 | شناسنامه ← |
| 22 |
مسجد اعظم
قم
|
3283 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 468 | شناسنامه ← |
| 23 |
ملک
تهران
|
288 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 325 | شناسنامه ← |
| 24 |
سپهسالار
تهران
|
5106 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 217 | شناسنامه ← |
| 25 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
20 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 245 | شناسنامه ← |
| 26 |
رضوی
مشهد
|
26574 | بیکاتب | اوایل قرن 12 | نسخ | 309 | شناسنامه ← |
| 27 |
مدرسه معمارباشی
تهران
|
5 | محمد بن محمد | 2 صفر 1103ق | نسخ | 350 | شناسنامه ← |
| 28 |
گوهرشاد
مشهد
|
264 | محمد قاسم بن بیجن بیکفی | پنجشنبه غره ربیع الاول 1114ق | نسخ | 417 | شناسنامه ← |
| 29 |
دائرة المعارف
تهران
|
2101-عکسی | بیکاتب | 1119ق | نسخ | 520 | شناسنامه ← |
| 30 |
مدرسه غرب
همدان
|
10126 | بیکاتب | 1120ق | نسخ | - | شناسنامه ← |