مصباح العلاج

● مصباح العلاج / طب / فارسی mesbāh-ol ‘alāj حسینی اصفهانی، ابوطالب بن محمد علی، -1216قمری hoseynī esfahānī, abo-tāleb ebn-e mohammad ‘alī (-1802) اهداء به: سلطان نادر ثانی مؤلف که مقام تولیت آستان رضوی را داشته پس از صرف عمر بسیار و استفاده از پزشکان دوران، کتاب حاضر را جهت فرزندش زین العابدین شریف حسینی در کلیات و معالجات و اسباب پزشکی نگاشته است. این کتاب همچون کتاب «منهاج الصناعه» مؤلف شامل یک «مقدمه» و بیست «مقاله» و یک «خاتمه» است: مقدمه: در تعریف علم طب؛ مقاله 1. در امور طبیعیه؛ 2. حمیات و معالجات؛ 3. امراض سر مطلقا؛ 4. امراض گوش؛ 5. امراض چشم؛ 6. امراض بینی؛ 7. امراض لب و زبان و دهان و دندان و لثه؛ 8. امراض حلق و مری و ریه؛ 9. امراض شش و سینه و حجاب‌های سینه و تنفس؛ 10. امراض پستان و دل؛ 11. امراض معده؛ 12. امراض جگر؛ 13. امراض سپرز و مراره؛ 14. امراض روده و مقعد و انواع اسهال؛ 15. احوال کلیه و مثانه؛ 16. امراض تناسل؛ 17. امراض مفاصل؛ 18. اورام و بثور؛ 19. تفرق اتصال و خروج؛ 20. امراض مو و ناخن و آثار برص؛ خاتمه: در امور طبیعیه و علامات داله بر صحت و مرض از نبض و قاروره و حفظ صحت به سته ضروریه و اصطلاحاتی چند که در طب متعارف است. در «منهاج الصناعه» خود از آن نام برده است. آغاز: الحمد لله الذى جعل المقاقير دواء لاجسام العليله ... اما بعد چون گوید تراب آستان ... که در تحصیل علم و عمل طب چون عمر خود را در خدمت استادان کامل مصروف داشته ... [فهرستواره منزوی 3701/5]