المشترک

● المشترک = الاشتراك / اصول فقه / عربی al-muštarak = al-ištirāk طباطبائی، مهدی بن علی، - 1260؟ قمری tabātabā’ī, mehdī ebn-e ‘alī (- 1844) رساله‌ای است در مبحث اشتراک الفاظ (از مباحث اصول فقه) دارای چند «مطلب» و مطلب آخر در استعمال لفظ در معنی مجازی و حقیقی است. مؤلف از شرح سید المحققین بر وافیه یاد می‌کند که ظاهراً مقصود او شرح سید محسن کاظمی (-1227) است بر وافیه تونی در اصول فقه. این رساله به احتمال در فهرست شاهچراغ شیراز از آن محمد مهدی کجوری دانسته شده و نسخه‌ای از آن در کتابخانه مرعشی است که از آن محمد مهدی بن سید علی طباطبائی پسر صاحب ریاض دانسته و نسخه‌ای در ملی و مجلس شورا ناشناس آمده و استناد فهرست‌نگار شیراز مهری است بر فراز نسخه که نام محمد مهدی را دارد و استناد فهرست‌نگار مرعشی، احتمالاً نسبت رساله‌ای است در الذریعه بدین نام به محمد مهدی طباطبائی است، وجه اشتراک هر دو نام «محمد مهدی» در هر دو انتساب است ولی قاطع نمی‌توان در باره آن قضاوت کرد. آغاز: بسمله، مطلب قد اختلفوا فی تعریفه و المتحقق فيه، هو انه عبارة عن اللفظ الموضوع لمعنيين او اكثر، بوضعين مستقلين على بقاء الوضعين ... انجام: فعلى هذا، فالحق في المسالة، هو عدم جواز الاستعمال في المعنى الحقیقی و المجازی الاصولی، اذا كان بطريق الكناية، فان كان مقصود المانع من المنع من الاستعمال هو الاول و مقصود المجوز هو الثانی، ارتفع الخلاف في البين ... [الذریعه 39/21]