مشارق الاضواء

● مشارق الاضواء / هیئت / عربی mašāriq-ul aḍwā’ بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، 1224 - 1305 قمری bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (1809 - 1888) تاریخ تألیف: 1275ق در هیئت دارای هشت«باب»: باب 1 و 2. مقدمات هندسی و طبیعی علم هیئت؛ 3. دوائر بزرگ (فلکی)؛ 4. مطالع البروج؛ 5. شکل مغنی و شرح دو فرع آن؛ 6. ضلع و شفق؛ 7. معرفت كميتة ما بين طلوع الفجر و طلوع الشمس او غروبها و غروب الشفق و كيفية تزايده و تناقصه؛ 8 طریق استخراج ساعات بين الطلوعين (مؤلف جداول متعلق به موضوعات مزبور یا جدول‌های دیگر که خود برای تعدیل النهار، قوس النهار و جز اینها رسم کرده یکجا در پایان کتاب آورده). در دیباچه آن از ناصر الدین شاه (با القاب بسیار و از جمله لقب: آیة الله فی العالمین) یاد کرده سپس در 1297 نسخه‌ای از آن را برای فرهاد میرزا نوشته و دیباچه کتاب را به نام او کرد. در کتابخانه مجلس نسخه‌های دیگری از این مشارق الاضواء هست که پیداست از نسخه اول رونویس شده و نام فرهاد میرزا در دیباچه آن نیامده است.تفاوت دیگر بین نسخه 6310 و نسخ دست اول در باب 8 و جداول آن است.باب 8 در این نسخه خاص استخراج ساعات تهران ودر آن خاص استخراج ساعات اصفهان است. (عبدالحسین حائری) آغاز: نحمدک یا من دلع لسان الصباح بنطق ... اما بعد فيقول المفتقر ... محمد على بن محمد اسماعيل الحسيني البيرجندى القايني [اعلام الشيعه (قرن13): 135]