نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مجمعة الامير

majma‘at-ol amīr
4 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/57175
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #57175
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 28، ص 237 تا 238
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: کیمیا
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تحفة الامير (tohfat-ol amīr)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای است در کیمیا، دارای فصول و ابواب که به دلیل آشفتگی و پراکنده شدن‌برگ‌های دوم به بعد، تعریف کاملی از آن، مقدور نمی‌باشد؛ لکن ابواب آن چنین است: باب 1. در اسامی موی آدمی؛ 2. در ملزومات کلس او؛ 3. در مرموزات از آب زرد یا سرخ زننده است؛ (باب پنجم نیامده)؛ 6. در معرفت اخبار سبعه؛ 7. معرفت احساد متحابه و متباغضه، قسم سیم: در مقاصد و در آن دو «باب» است: باب اول در ساختن ادویه است که اکسیر از آن ناچار است، باب در ساختن زعفران الحدید ... و چند باب دیگر، بدون شماره ترتیب، در اعمال مختلف اکسیر آمده؛ سپس در ادامه چنین آمده: در باب علمی بر این قدر اختصار کردیم، بعد از این در عمل آغاز کنیم و آنرا بر بست (بیست) باب مرتب کردیم: 1. تدابیر زیبق؛ 2. تدابیر نوشادر؛ 3. تدابیر کبریت و زرنیخ؛ 4. تدابیر طوطیا؛ 5. تدابیر دهن شعر؛ 6. تدابیر تکلیسها؛ 7. صفت تشمیع؛ 8. حل مرکبات؛ 9. حل ملح‌ها و زاج‌ها و جسدها؛ 10. تدابیر عقدها؛ 11. تدابیر آب‌های تیز حل‌کننده؛ 12. تدابیر آب‌های رنگ‌دهنده؛ 13. تدابیر صفره بیضه؛ 14. تدابیر آبها که بخورد دارو دهنده؛ 15. تصعید اجساد؛ 16. تدابیر زاج‌ها؛ 17. تدابیر ملح‌ها؛ 18. معرفت میزان و قوتها؛ باب‌های 19 و 20 افتاده است. منزوی در فهرستواره آن را از آن علی بن عبدالملک سماکی دانسته که مستندی هم برای آن ذکر نکرده ولی در همه فهارس و همچنین کشف الظنون این رساله ناشناخته است.
آغاز اثر
« بسمله و به نستعین . شکر و سپاس بی منتها و ثناء و ستایش بی عدد احصاء جهان آفرینی را که به کمتر از نیم ذره کیمیای رحمت خود ظلمت و کدورت شرک و جهالت که بر دلهای ارباب ضلالت مستولی گشته بود به گنج توحید و نور هدایت مبدل گردانید. »

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● مجمعة الامير = تحفة الامير / کیمیا / فارسی majma‘at-ol amīr = tohfat-ol amīr رساله‌ای است در کیمیا، دارای فصول و ابواب که به دلیل آشفتگی و پراکنده شدن‌برگ‌های دوم به بعد، تعریف کاملی از آن، مقدور نمی‌باشد؛ لکن ابواب آن چنین است: باب 1. در اسامی موی آدمی؛ 2. در ملزومات کلس او؛ 3. در مرموزات از آب زرد یا سرخ زننده است؛ (باب پنجم نیامده)؛ 6. در معرفت اخبار سبعه؛ 7. معرفت احساد متحابه و متباغضه، قسم سیم: در مقاصد و در آن دو «باب» است: باب اول در ساختن ادویه است که اکسیر از آن ناچار است، باب در ساختن زعفران الحدید ... و چند باب دیگر، بدون شماره ترتیب، در اعمال مختلف اکسیر آمده؛ سپس در ادامه چنین آمده: در باب علمی بر این قدر اختصار کردیم، بعد از این در عمل آغاز کنیم و آنرا بر بست (بیست) باب مرتب کردیم: 1. تدابیر زیبق؛ 2. تدابیر نوشادر؛ 3. تدابیر کبریت و زرنیخ؛ 4. تدابیر طوطیا؛ 5. تدابیر دهن شعر؛ 6. تدابیر تکلیسها؛ 7. صفت تشمیع؛ 8. حل مرکبات؛ 9. حل ملح‌ها و زاج‌ها و جسدها؛ 10. تدابیر عقدها؛ 11. تدابیر آب‌های تیز حل‌کننده؛ 12. تدابیر آب‌های رنگ‌دهنده؛ 13. تدابیر صفره بیضه؛ 14. تدابیر آبها که بخورد دارو دهنده؛ 15. تصعید اجساد؛ 16. تدابیر زاج‌ها؛ 17. تدابیر ملح‌ها؛ 18. معرفت میزان و قوتها؛ باب‌های 19 و 20 افتاده است. منزوی در فهرستواره آن را از آن علی بن عبدالملک سماکی دانسته که مستندی هم برای آن ذکر نکرده ولی در همه فهارس و همچنین کشف الظنون این رساله ناشناخته است. آغاز: بسمله و به نستعین . شکر و سپاس بی منتها و ثناء و ستایش بی عدد احصاء جهان آفرینی را که به کمتر از نیم ذره کیمیای رحمت خود ظلمت و کدورت شرک و جهالت که بر دلهای ارباب ضلالت مستولی گشته بود به گنج توحید و نور هدایت مبدل گردانید.

نسخه‌های خطی این اثر

4 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تهران
1920/2 محمد زمان بن محمد یوسف چرکس 1140ق نستعلیق 55 شناسنامه ←
2
مرکز مطالعات
قم
822/2 بی‌کاتب 14 ربیع الاول 1186ق نسخ 42 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
14321/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 77 شناسنامه ←
4
مجلس شورا
تهران
385/2 بی‌کاتب 24 جمادی الثانی 1294ق نستعلیق 61 شناسنامه ←