المجرد من تهذیب الکمال

● المجرد من تهذیب الکمال / رجال / عربی al-mujarrad min tahdīb-il kamāl ذهبی، محمد بن احمد، 673 - 748 قمری zahabī, mohammad ebn-e ahmad (1275 - 1348) وابسته به: تهذیب الکمال فی اسماء الرجال؛ حافظ مزی، یوسف بن عبدالرحمن (654-742) «الکمال فی معرفة الرجال» از تقی الدین عبدالغنی بن عبدالواحد مقدسی جماعیلی (- 600ق) درباره احوال رجال صحاح شش گانه اهل سنت و عده ای از ثقات متقدم است. این کتاب اصلی برای کتابهای بسیار قرار گرفته که در کشف الظنون (ج2، ص 159) نام آنها درج شده است؛ از جمله جمال الدین یوسف بن زکی مزی آن را تهذیب نموده و «تهذیب الکمال» نامیده است. این کتاب نیز اصلی برای تألیفات بسیار دیگر شده: از جمله شمس الدین محمد ذهبی چهار اثر متأثر از کتاب مذکور نگاشته است: 1. تذهیب التهذیب؛ 2. الکاشف فی معرفة من له رواية فی الكتب الستة؛ 3. المقتضب من تهذیب الکمال؛ 4. المجرد من تهذیب الکمال. کتاب حاضر را سبکی در الطبقات (ج9، ص 105) و حاجی خلیفه در کشف الظنون (ج2، ص 1593) با عنوان «المجرد فی رجال الکتب الستة» یاد کرده‌اند. ذهبی در این کتاب، رجال کتب صحاح سته را در ده طبقه و در هر طبقه به ترتیب حروف الفبا آورده است. طبقات ده‌گانه عبارتند از: 1. صحابه، 2. قدماء التابعين، 3. التابعين الذين تأخروا و متوسطوهم، 4. عصر الزهرى، 5. طبقه الاعمش و ابی حنیفه و ابن عون، 6. طبقة الثوری و مالک، 7. طبقة سفیان بی عیینه، 8. طبقة الشافعى و عبدالرزاق و اقرانهما، 9. طبقه احمد بن حنبل و علی بن مدینی، 10. طبقة البخاری و صغار شیوخ الائمة.(ابوالفضل حافظیان) [کشف الظنون، ج2، ص 1509 و 1593؛ هدية العارفين، ج2، ص 154؛ مقدمه دکتر بشار عواد، معروف به «تهذیب الکمال» ص 53-56؛ نجم عبدالرحمن خلف، استدراکات على تاريخ التراث العربى لفؤاد سزگین فی علم الحدیث، ص 428]