مجامع القدسیة

● مجامع القدسیة / چند دانشی / عربی و فارسی majāme‘-ol qodsīye ایروانی، محمد مسلم بن عباس، ق14قمری īravānī,mohammad moslem ebn-e ‘abbās ( - 20c) یادداشت‌های پراکنده مؤلف است که در دفتری جمع شده: «این مسافر طریق پر محنت بی‌بضاعتی در عنفوان شباب و ایام جوانی نقد ناقده عمر و سرمایه سعادت زندگانی را در بلاد غربت و دیار دوری و مهاجرت مدتی صرف علوم رسمیه و فنون متداوله نموده اندک سوادی ... حاصل و مانند بی‌حاصلان دیار پریشانی در هر زمین خوشه چین زرع مقالات و دریوزه گرد خرمن افاده ارباب دانش و کمالات گشته لآلی هر جنس کلام و درر هر نوع کلماتی که از نثر و نظم و از هر فن و علم از اصداف افواه اهل فضل و کتب و صحایف معتبره و یا از خزانه خیال و افکار و ابکار خود به دست می‌آمد به جهت این که از کف حفظ و کفایت اندیشه بیرون نرفته ... بر اوراق متفرقه ثبت نموده نگاه می‌داشت تا این که رفته رفته رقعات کثیره گرد آمده کنج گوشه‌نشینی از آنها پر و درج درج اندیشه کاری از فراهم آمدن آنها پر در گردید. جمعی از اهل دانش و خرد که خریدار طرایف غرایب و جویای اجناس نفایس عجایب بودند بعد از مشاهده شواهد آنها ازین بی مقدار خواهشمند حصول این معنی گردیدند که این اوراق پریشان را ... در دفتری مضبوط و جمع و در صحیفه ای تألیف و ثبت و تحریر نماید که به سبب تفرق از میان نرفته ... شروع به جمع و تألیف کرده به طریقی که آن چه به تلاحق افکار به مرور ایام سانح و به ملاحظه انظار در بقایای عمر حاصل شود به آن ملحق و منضم گردد و به ملاحظه صورت وجه تسمیه و مناسبت مسمی به مجامع القدسیة ساخته». در آغاز هر عنوان، موضوع آن با شنگرف یا مشکی نوشته شده و در پایان هم به مأخذش اشاره شده است. در مواردی که مطلب زائیده فکر خود مؤلف بوده با امضای او مشخص شده است: «ق» و «قدسی عفی الله عنه» و «من تصفحات القدسی عفی الله عنه». فائده‌ها به ترتیب الفبا مرتب شده‌اند و این ترتیب تا برگ 83 رعایت شده، اما دو برگ آخر آن بدون نظم است.