مبدأ و معاد

● مبدأ و معاد / عرفان و تصوف / فارسی mabda’ va ma‘ād ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad ( - 1433) اهدا به: شاه رضی الدین علی تاریخ تألیف: اوایل صفر 832ق؛ محل تألیف: جایگاه چالو رساله‌ای است عرفانی با نثری شیوا و قلمی پخته و مطالبی رسا به شیوه نگارش متصوفه و عرفا و مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه» می‌باشد: «اما مقدمه: بباید دانست که افراد نوع آدمی که ثمره این شجره برومند است از دو گونه می‌باشند یکی آنکه پیش نهاد خاطر ایشان و چرا گاه همت و نهمتشان همین خوردن و خفتن و جفت گرفتن باشد و بس ... و دیگر حیوانات چون آلت عقل و نطق ازو مفقود است ...»؛ باب 1.«در بیان مبدا و معاد به زبان اهل نظر و آگاهان شاه راه رای فکر اکتسابی و آن دو گروهند ...»؛ باب 2.«در بیان مبدأ و معاد به زبان دیده و ران کوی درد و هوشمندی که گوش هوش خود را بر مقتضای فرموده او القی السمع و هو شهید به کلام انبیاء و متابعت ایشان گماشته اند آلت فکر و نظر را نیز هم در آنجا کار فرمایند و از آنجا مقاصد دریابند. شعر: بر سر آن کوچه که تن خاک اوست ×× ره نبری که نه سرت پا شود»؛ «خاتمه: در بیان آنچه برین درخت برومند زمان نوباوه تازه است از این بحث شریف». این رساله همچون دیگر نثرهای صوفیانه مشحون به آیات قرآنی و شواهد اشعار عرفانی می‌باشد. (مایل هروی) آغاز: بسمله. سپاس و شکر خدایرا که پیدا کرد جهان نمایش را ... اما بعد چو هادی توفیق انجام: مگر زلف او گفت در گوش او ×× صبا در گذر بود از آن بوی برد [فهرستواره منزوی 221/6]