لب التواریخ

● لب التواریخ / تاریخ جهان / فارسی lobb-ot tavārīx قزوینی، یحیی بن عبداللطیف، 885 - 962 قمری qazvīnī, yahyā ben ‘abd-ol-latīf (1481 - 1555) به دستور: بهرام میرزا فرزند شاه اسماعیل صفوی تاریخ تألیف: 948ق در چهار «قسم» نگاشته است: قسم 1. پیامبر و امامان، دو فصل: 1) پیامبر، 2) امامان؛ قسم 2. پادشاهان پیش از اسلام، چهار فصل: 1) پیشدادیان، 2) کیانیان 3) ملوک الطوایف 4) اکاسره، ساسانیان؛ قسم 3. پادشاهان پس از اسلام در سه مقاله: 1) چهار خلیفه، 2) امویان، 3) عباسیان، آن‌گاه شش باب: باب 1- ایرانیان همروزگار عباسی، در یازده فصل (طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان، غوریان، خاندان بویه، سلجوقیان، خوارزمشاهیان، اتابکان، اسماعیلیان دو شعبه، قراختائیان کرمان)، باب 2- مغولان، باب 3- ملوک الطوایف پس از مغولان در پنج فصل، باب 4- تیموریان، باب 5- ترکان (قراقوینلو، آق قوینلو)؛ قسم 4. صفویان، که مقصود اصلی این نگارش است. (احمد منزوی) طبق یافته میرهاشم محدث، مؤلف از آنجا که در خلال کتاب پنج بار به 948ق و یک بار به 957ق اشاره دارد کتابش را در سال‌های 944 تا 948 نگاشته و از آن پس تا 957ق مشغول اصلاح و تکمیل آن بوده است. اگر این نظر را بپذیریم، نظر مرحوم دانش پژوه که کتاب را دارای دو نگارش (تحریر) می‌دانست منتفی خواهد بود. آغاز: بسمله، حمد و سپاس مر خدای راست که سلاطین جهان بر آستانه عظمتش کمینه بندگان ... و بعد این مختصری است در بیان احوال حضرت مصطفی ... انجام: پس بر این نسق تتبع اکابر ماضی نموده این کتاب به بیان شمه [ای] از حالات نواب کامیاب اشرف اعلی بر سبیل ایجاز و دعای دولت روز افزون ابد مقرون مسکة الختام گردانید ... سپهرش بفرمان جهانش بکام ××دعاگوی او انس و جان و السلام چاپ: چاپ سید جلال طهرانی به سال 1314ش؛ چاپ تهران 1363ش به خط محمد باقر نیرومند شوشتری(انتشارات بنیاد و گویا)؛ چاپ سنگی بمبئی در 1302ق؛ اخیرا تصحیح دیگری از آن منتشر شده به تصحیح میرهاشم محدث [الذریعة 285/18؛ مرآت الکتب 180/3؛ فهرست فارسی منزوی 4168/6، مکتبة امیرالمؤمنین 586/2؛ فهرستواره منزوی 642/1] شرح و حواشی: 1- لب التواریخ (منتخب)