لباب الانساب و القاب الاعقاب

● لباب الانساب و القاب الاعقاب = نهاية الانساب / انساب / عربی lubāb-ul ansāb wa alqāb-ul a'qāb = nihāyat-ul ansāb بیهقی، علی بن زید، 499 - 565 قمری beyhaqī, 'al ebn-e zeyd (1106 - 1170) تاریخ تألیف: 558ق کتابی است در دو جلد که درباره انساب ذریه طاهره پیامبر گرامی اسلام که با همکاری نقیب سید عماد الدین ابو الحسن علی بن محمد بن یحیی آل زباره حسینی تألیف شده است. بیهقی جلد اول این کتاب را در عرض سه ماه نگاشته، چرا که در اواخر جمادی الثانی 558 نگارش آن را شروع کرده و در ماه رمضان همان سال این جلد را به پایان برده است. متأسفانه تنها جلد اول کتاب به دست ما رسیده است و ما نمی‌دانیم که آیا جلد دوم کتاب تألیف شده و بعد از بین رفته یا این که به کلی تألیف نشده است. نام کتاب در برخی منابع، همچون الذریعة و فهرست کتابخانه ملک، «لباب الأنساب و ألقاب و الأعقاب» ضبط شده، ولی در روی جلد نسخه چاپی ودر مقاله مرحوم سید عبدالعزیز طباطبایی بدین صورت درج شده است: «لباب الأنساب والألقاب والأعقاب»، همچنان‌که در انجامه مؤلف نیز آمده است: «و قد فرغت من اتمام المجلد الأول من کتاب لباب الأنساب و الألقاب و الأعقاب فی شهر الله المبارک رمضان سنة ثمان و خمسین و خمس مائة». بیهقی درباره این کتاب اظهار داشته است: «لما کان کتابی هذا علی جهة کتب الأنساب عصابة و علی قمم المشجرات تاجاً، جعلته بین جداول مصنفاتی بحراً مواجاً». در مقدمه لباب الأنساب بحث‌هایی، همچون تحدید نسب و حسب، معنی علوی و حسن و حسین، شرف علم انساب، معنی آیه کریمه «و قطعناهم اثنتا عشرة أسباطاً»، آیات وارده در نسب، فضائل سبطین و فضل اولادشان مطرح شده و پس از آن فصلی به انساب و القاب و اسباب آن اختصاص یافته و طی 23 باب به ترتیب حروف الفباء از همزه تا هاء القاب وانساب سادات در ضمن جدول‌ها بیان شده و پس از آن بحثی درباره اصطلاحات علمای انساب مطرح شده و شرح حال اولاد ائمه اطهار ذکر شده است. در ادامه نیز به تفصیل اطلاعاتی درباره نقباء، نسابه ها و انساب سادات مناطق مختلف عالم ثبت شده است.(حافظیان ابوالفضل) آغاز: الحمدلله الذی خلق الخلایق من بسایط متبانیة الاقسام و نظر من وسایط متغايرة الاقسام و صیر عقولهم شواهد علی استنهاج مسالک الافکار حتی یوافقوا بها و یخالفوا [معجم المؤلفین 97/7؛ مصفی المقال ص 281؛ معجم الادباء 212/5؛ در معالم العلماء (ش 334) از یدر بیهقی یاد شده ولی از این کتاب یاد نشده است، مجله مهر س 2 ص 38 درباره لباب الانساب؛ اعیان الشیعه 186/10 و 257/41؛ جامع الانساب 75]