الكهف و الرقيم

● الكهف و الرقيم / تفسير / عربی al-kahf wa-r raqīm جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم، 767 - 832 قمری jīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366 - 1429) تفسیر بسم الله الرحمان الرحیم و بیشتر مبنی بر علم حروف است برای عمادالدین یحیی بن ابی القاسم التونسی المغربی سبط حسن بن علی (در نسخه ما چنین است و در کشف الظنون: حسین بن علی) نگاشته و در دیباجه آن تعهد می‌کند قواعد شرع و اصول دین را در این تفسیر مراعات کند. پس از پایان دیباجه و آغاز در تفسیر شیوه خویش را چنین بیان می‌دارد: «و اعلم ان الکلام علی بسم الله ... من وجوه کثیره کالنحو و الصرف و اللغه و الکلام فلها فیه علی مادة الحروف و صیغتها و هیاتها و ترکیبها و اختصاصها علی بواقی الحروف الموجوده فی فاتحة الکتاب و جمعها لها و اختصاصها له من الاحرف الموجوده فی الفاتحه علی سواها و الکلام علیها فی منافعها و اسرارها و لسنا بصددشی من ذلك فی وجوه بل کلامنا تعلیه من وجه معانی حقایقها فیما یلیق بجناب الحق سبحانه و تعالی و الکلام مندرج بعض اذا المقصود من جمیع ذلك معرفة الحق سبحانه و نحن علی بابه». در اواخر کتاب از استاد خویش شرف الدین اسماعیل بن ابراهیم الجبرتی یاد می‌کند و می‌گوید به سال 796ق(در کشف الظنون: 799) شبی که استاد و قطب بزرگ (همان شرف الدین اسماعیل) در زاویه مسجده محضر عام داشت و من نیز در حضور او بودم یکی از برادران به نام احمد جنابی این آیه را قرائت کرد: «و لقد آتیناک سبعا من المثانی و القرآن العظیم»(وی سپس نکته‌ای را که در تأویل این آیه به او الهام شده و او خود آن کشف و شهود می‌داند شرح می‌دهد). نام کتاب در دیباجه تصریح شده است.(عبدالحسین حائری) آغاز: بسمله الحمد لله الکامن فی کنه ذاته الکائن فی عمی غیبیاته انجام: و سراسمه الرحیم انتماء (ظاهرا صحیح: انتهاء) الى الله و رجوع الخليقة الى الحقيقة و ان الى ربك المنتهى الا الى الله تصیر الامور لمن الملک الیوم لله الواحد القهار هذا آخر المسطور و حسبنا الله و نعم الوکیل و لاحول و لاقوة الا بالله العلى العظیم. چاپ: حیدرآباد، 37ص، 1323ق و مطبعة الدار، 40ص، 1340ق. [کشف الظنون: 1525] شرح و حواشی: 1- شرح الکهف و الرقیم