نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

كفاية الطالبين فى ما يجب على المكلفين

kifāyat-uṭṭālibīn fī mā yajib-u ‘ala-l mukallafīn
7 نسخه ثبت‌شده قرن 10 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/53764
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #53764
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 26، ص 480 تا 481
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله مختصری است در اصول واجبات اعتقادی و عملی و مرتب است بر دو «قاعده» و «تذییل»: قاعده1. الواجبات العقلیة؛ قاعده 2. بیان التکالیف السمعیه و لنودع ذلک خمس مقاصد (در نمازهای واجب، زکوة، صوم، حج، جهاد)؛ التذییل فهو ما یتبع ذلک ما یعم بلوی المكلفین به فمنه العقود (و ایقاعات و اجتهاد و تقلید بطور بسیار مختصر). در متن کتاب نامی از کتاب و مؤلف آن نیست؛ تنها در اول و آخر این نسخه به خط کاتب به نام مذکور ضبط شده است. در نسخه 328 آستانقدس نیز به دو خط مغایر نوشته شده: «کتاب کفایة الطالبین و الحمدلله وحده و صلی الله علی محمد و آله اجمعین تألیف الشیخ محمد بن احمد بن فهدالحلی قدس الله روحه فی مجمل اصول الدین و فروعه من العبادات» و هم کاتب در آخر نسخه نوشته: «و کان الخلاص اصیل یوم الاحد تاسع شهر شوال من شهور سنة ثلث و عشرین و تسعمایة علی ید العبد الفقیر الحقیر الی الله الغنی محمد بن احمد فهد»، ظاهراً این عبارات از مؤلف دانسته شده است. در جلد دوم فهرست، اشتباهاً کتاب نسبت داده شده به شیخ عبدالسمیع بن فیاض اسدی حلی، شاگرد ابن فهد حلی. چه به ضبط «روضات الجنات»(ص 21)، نام کتاب او «تحفة الطالبین» و موضوعش اصول دین است ــ الذریعة (3: 448) در نسبت کتاب «تحفة الطالبین» به شیخ عبدالسمیع شاگرد ابن فهد، استبعادی است. تحقیق این است که مؤلف این کتاب شیخ ابو ناصر جمال الدین احمد بن عبدالله بن محمد بن علی بن حسن بن متوج بحرینی، معروف به «ابن المتوج» است. (مهدی ولایی)
آغاز اثر
« الحمد لله المتطول بجوده و افضاله المتفضل بسابغ کرمه و نواله و صلی الله علی سیدنا محمد النبی و آله اما بعد فقد سألت ایها الاخ ... ان املی علیک رسالة موجزة فیما یجب علی الاعیان و بمعرفته يتحقق الایمان و اتبعتها بسمايل عمت بها بلوی المكلفين ... »
انجام اثر
« فانه لا یکفی فیها التقلید و الله اعلم و حیث و فینا بما وعدنا وسهل الله تعالى ما اردنا فلنقطع خطوات الاقلام و نقبض عنان الکلام حامدین لذی الجلال و الاکرام والطول و الانعام مصلين علی محمد و آله ائمة السلام (كذا؛ الاسلام) والحمد لله رب العالمین و صلی ... الطاهرين. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ص 151

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● كفاية الطالبين فى ما يجب على المكلفين / کلام و اعتقادات، فقه / عربی kifāyat-uṭṭālibīn fī mā yajib-u ‘ala-l mukallafīn ابن متوج، احمد بن عبدالله، - 820 قمری ebn-o motavvaj, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1418) رساله مختصری است در اصول واجبات اعتقادی و عملی و مرتب است بر دو «قاعده» و «تذییل»: قاعده1. الواجبات العقلیة؛ قاعده 2. بیان التکالیف السمعیه و لنودع ذلک خمس مقاصد (در نمازهای واجب، زکوة، صوم، حج، جهاد)؛ التذییل فهو ما یتبع ذلک ما یعم بلوی المكلفین به فمنه العقود (و ایقاعات و اجتهاد و تقلید بطور بسیار مختصر). در متن کتاب نامی از کتاب و مؤلف آن نیست؛ تنها در اول و آخر این نسخه به خط کاتب به نام مذکور ضبط شده است. در نسخه 328 آستانقدس نیز به دو خط مغایر نوشته شده: «کتاب کفایة الطالبین و الحمدلله وحده و صلی الله علی محمد و آله اجمعین تألیف الشیخ محمد بن احمد بن فهدالحلی قدس الله روحه فی مجمل اصول الدین و فروعه من العبادات» و هم کاتب در آخر نسخه نوشته: «و کان الخلاص اصیل یوم الاحد تاسع شهر شوال من شهور سنة ثلث و عشرین و تسعمایة علی ید العبد الفقیر الحقیر الی الله الغنی محمد بن احمد فهد»، ظاهراً این عبارات از مؤلف دانسته شده است. در جلد دوم فهرست، اشتباهاً کتاب نسبت داده شده به شیخ عبدالسمیع بن فیاض اسدی حلی، شاگرد ابن فهد حلی. چه به ضبط «روضات الجنات»(ص 21)، نام کتاب او «تحفة الطالبین» و موضوعش اصول دین است ــ الذریعة (3: 448) در نسبت کتاب «تحفة الطالبین» به شیخ عبدالسمیع شاگرد ابن فهد، استبعادی است. تحقیق این است که مؤلف این کتاب شیخ ابو ناصر جمال الدین احمد بن عبدالله بن محمد بن علی بن حسن بن متوج بحرینی، معروف به «ابن المتوج» است. (مهدی ولایی) آغاز: الحمد لله المتطول بجوده و افضاله المتفضل بسابغ کرمه و نواله و صلی الله علی سیدنا محمد النبی و آله اما بعد فقد سألت ایها الاخ ... ان املی علیک رسالة موجزة فیما یجب علی الاعیان و بمعرفته يتحقق الایمان و اتبعتها بسمايل عمت بها بلوی المكلفين ... انجام: فانه لا یکفی فیها التقلید و الله اعلم و حیث و فینا بما وعدنا وسهل الله تعالى ما اردنا فلنقطع خطوات الاقلام و نقبض عنان الکلام حامدین لذی الجلال و الاکرام والطول و الانعام مصلين علی محمد و آله ائمة السلام (كذا؛ الاسلام) والحمد لله رب العالمین و صلی ... الطاهرين. [مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ص 151]

نسخه‌های خطی این اثر

7 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
29462 بی‌کاتب 904ق نسخ - شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
8940/3 عباد الدين بن عبدالسمیع 917ق نسخ 10 شناسنامه ←
3
ملک
تهران
2146/8 بی‌کاتب قرن 11 - 18 شناسنامه ←
4
ملک
تهران
1420/4 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
8284 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 76 شناسنامه ←
6
رضوی
مشهد
2805 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 20 شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
7212 علی بن جابر شهیر بن ابن حویه رقطاوی زبیدی بی‌تاریخ نسخ 25 شناسنامه ←