شناسنامه کتابشناختی اثر
الکشکول فیما جری لآل الرسول بعد الرسول
al-kaškūl fīmā jarā li-āl-ir rasūl ba‘d-ar rasūl
25
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/53699
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #53699
پدیدآور / مؤلف:
آملی، حیدر بن علی
تاریخ و سده تألیف:
735 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 26، ص 438
تا 440
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
بهطوری که در خطبه ذکر شده این کتاب به منظور تشریح علل وجود تفرقه و انشعاب در میان مسلمین تألیف شده است. آنچه در این کتاب جلب نظر میکند قضاوتهای مصنف است که در هر مبحثی پس از نقل گفتههای طرفین دارد. در موضوع امامت به این سبک تألیف از قدما دیده نشده است.درباره مؤلف کتاب اختلاف شده و شیخ حر عاملی در کتاب امل الآمل آنرا از کتب منسوبه به علامه حلی شمرده ولی این نسبت صحیح نیست زیرا تاریخ تألیف کتاب که در دیباچه آن مذکور است 735 هجری است در صورتیکه تاریخ وفات علامه حلی 726 یعنی 9 سال قبل از تاریخ تألیف این کتاب میباشد. قاضی نورالله شوشتری آنرا منسوب به سید حیدر آملی دانسته و مرحوم شیخ یوسف بحرانی در درة النجفیة آنرا تأیید کرده است. سبک نگارش کتاب نیز با تصانیف علامه شبیه نیست و اصطلاعات عارفانه و مخصوص آن قول اخیر را کاملا تأیید میکند. (عبدالحسین حائری)
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله و السلام علی عباده الذین اصطفی خصوصا علی سید اهل الاصطفا من اخوان الصفا و خلان الوفا محمد المصطفی صلی الله علیه و آله و رجاله اهل الصبر و الوفا التابعین له و علی من لهم اقتفى فقد كتب الى اعز الناس علی و اقربهم زلفى لدى ایده الله سعادته و ابد سیادته حین هاجت الفتنة بين الخاصة و العامة و ذلك فى سنة خمس و ثلثين و سبعمائة ... و جرى بينهما من الامور الشنيعة ما اوجب السئوال عن مثل هذه الامور الحاصلة بين الشيعة و الجمهور و ما سبب حدوثها فی زمن دون زمن و ما هذه الاحقاد و التهاويل و التخييلات و الاضاليل مع انهم على ملة واحدة و كتاب واحد و رب واحد ... و التمس اعلى الله شأنه و اوضح برهانه ان يكون ذلك بايضاح كاف و جواب شاف ... و اقترح ادام الله اقباله و احسن آماله ان يكون طريق الاشارة فيه اكثر من العبارة و لسان العبارة بها اوضح من الاشارة ... فوافقته فى ملتمسه و من بركة نفسه ... فاجبته ملبيا و اطعته مثنيا و سارعت الى اوامره مجيبا مؤلفا (معلنا - بدل) ... ثم جمعت ما الفته مضافا الى ما صنفته سئوالا من ممد القلوب بالانوار و دروزة من مكارم الائمة الاطهار و سميتها «رسالة الكشكول فيما جرى على آل الرسول و الجمهور بعد الرسول »
انجام اثر
« و كان يقول العالم ثلثة عالم ربانی و معلم على سبيل نجاة و همج رعاع اتباع كل ناعق لم يستضيئوا بنور الحكمة و لم يلجوا الى ركن وثيق. والحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين. اللهم انی اسئلك بمشاكى انوارك و محل اقتدارک و خزائن اسرارك ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تجعلنى من اولياء محمد و آل محمد ... و ترینى موقف زیارتك مع شيعة محمد و آل محمد و تشرک معی فی هذا الدعاء سائر اولیاء محمد و آل محمد برحمتك يا ارحم الراحمين. آمين يا رب العالمين. »
سوابق و چاپهای اثر
نجف، مطبعة الحيدرية، 202ص، 1372ق.
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 82/18
یادنامه هانری ماسه مقاله هانری کربین به فرانسه ص 84
دنا 683/8 (21 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الکشکول فیما جری لآل الرسول بعد الرسول / کلام و اعتقادات / عربی
al-kaškūl fīmā jarā li-āl-ir rasūl ba‘d-ar rasūl
آملی، حیدر بن علی، 720 - 782 ؟ قمری
āmolī, heydar ebn-e ‘alī (1321 - 1381)
تاریخ تألیف: 735ق
بهطوری که در خطبه ذکر شده این کتاب به منظور تشریح علل وجود تفرقه و انشعاب در میان مسلمین تألیف شده است. آنچه در این کتاب جلب نظر میکند قضاوتهای مصنف است که در هر مبحثی پس از نقل گفتههای طرفین دارد. در موضوع امامت به این سبک تألیف از قدما دیده نشده است.درباره مؤلف کتاب اختلاف شده و شیخ حر عاملی در کتاب امل الآمل آنرا از کتب منسوبه به علامه حلی شمرده ولی این نسبت صحیح نیست زیرا تاریخ تألیف کتاب که در دیباچه آن مذکور است 735 هجری است در صورتیکه تاریخ وفات علامه حلی 726 یعنی 9 سال قبل از تاریخ تألیف این کتاب میباشد. قاضی نورالله شوشتری آنرا منسوب به سید حیدر آملی دانسته و مرحوم شیخ یوسف بحرانی در درة النجفیة آنرا تأیید کرده است. سبک نگارش کتاب نیز با تصانیف علامه شبیه نیست و اصطلاعات عارفانه و مخصوص آن قول اخیر را کاملا تأیید میکند. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله. الحمدلله و السلام علی عباده الذین اصطفی خصوصا علی سید اهل الاصطفا من اخوان الصفا و خلان الوفا محمد المصطفی صلی الله علیه و آله و رجاله اهل الصبر و الوفا التابعین له و علی من لهم اقتفى فقد كتب الى اعز الناس علی و اقربهم زلفى لدى ایده الله سعادته و ابد سیادته حین هاجت الفتنة بين الخاصة و العامة و ذلك فى سنة خمس و ثلثين و سبعمائة ... و جرى بينهما من الامور الشنيعة ما اوجب السئوال عن مثل هذه الامور الحاصلة بين الشيعة و الجمهور و ما سبب حدوثها فی زمن دون زمن و ما هذه الاحقاد و التهاويل و التخييلات و الاضاليل مع انهم على ملة واحدة و كتاب واحد و رب واحد ... و التمس اعلى الله شأنه و اوضح برهانه ان يكون ذلك بايضاح كاف و جواب شاف ... و اقترح ادام الله اقباله و احسن آماله ان يكون طريق الاشارة فيه اكثر من العبارة و لسان العبارة بها اوضح من الاشارة ... فوافقته فى ملتمسه و من بركة نفسه ... فاجبته ملبيا و اطعته مثنيا و سارعت الى اوامره مجيبا مؤلفا (معلنا - بدل) ... ثم جمعت ما الفته مضافا الى ما صنفته سئوالا من ممد القلوب بالانوار و دروزة من مكارم الائمة الاطهار و سميتها «رسالة الكشكول فيما جرى على آل الرسول و الجمهور بعد الرسول»
انجام: و كان يقول العالم ثلثة عالم ربانی و معلم على سبيل نجاة و همج رعاع اتباع كل ناعق لم يستضيئوا بنور الحكمة و لم يلجوا الى ركن وثيق. والحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين. اللهم انی اسئلك بمشاكى انوارك و محل اقتدارک و خزائن اسرارك ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تجعلنى من اولياء محمد و آل محمد ... و ترینى موقف زیارتك مع شيعة محمد و آل محمد و تشرک معی فی هذا الدعاء سائر اولیاء محمد و آل محمد برحمتك يا ارحم الراحمين. آمين يا رب العالمين.
چاپ: نجف، مطبعة الحيدرية، 202ص، 1372ق.
[الذريعة 82/18؛ یادنامه هانری ماسه مقاله هانری کربین به فرانسه ص 84؛ دنا 683/8 (21 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
25 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
الهیات
مشهد
|
568/1 | عبدالله بن حسن بن محمد نجار | 9 شعبان 762ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
مولوی
مشهد
|
568/1 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
10291 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | 111 | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
3899/1-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
10038 | بیکاتب | 1 شعبان 988ق | نسخ | 132 | شناسنامه ← |
| 6 |
مجلس
تهران
|
15233 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 7 |
دانشگاه
تهران
|
654/1 | عنایت الله | چهارشنبه 12 صفر 1035ق | نستعلیق | 185 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
1273/1 | مراد بن آقا شاه قمی | جمادی الثانی 1062ق | نسخ | 163 | شناسنامه ← |
| 9 |
ملک
تهران
|
2865 | علی بن حاجی حیدر کاظمی | 20 جمادی الثانی 1068ق | نسخ | 168 | شناسنامه ← |
| 10 |
ملی
تهران
|
499/1 | محمد رضا بن حاجی محمد ششتمدی سبزواری | 1076ق | نسخ | 318 | شناسنامه ← |
| 11 |
مدرسه جعفریه
قائن
|
105/1 | بیکاتب | 10 ربیع الاول 1077ق | نستعلیق | 106 | شناسنامه ← |
| 12 |
مرعشی
قم
|
13903/2 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 60 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
838 | رکن الدین محمود دارابجردی | 15 شوال 1106ق | نسخ | 125 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرکز احیاء
قم
|
3283/1 | محمد علی بن ابوالقاسم منصوری مسیبی | جمادی الثانی 1114ق | نسخ | 122 | شناسنامه ← |
| 15 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
565 | بیکاتب | 20 شوال 1146ق | نسخ | 104 | شناسنامه ← |
| 16 |
مرعشی
قم
|
7159/1 | صالح بن علی بن محمد بن محمد بن مجیر جویانی عنقانی | 1171ق، به دستور سید مصطفی | نسخ | 161 | شناسنامه ← |
| 17 |
حجتیه
قم
|
487/1 | ... بن محمد بن عبدالحسین بن ناصر بن ابراهیم | 1238ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
5676 | بیکاتب | 10 محرم 1280ق | نسخ | 116 | شناسنامه ← |
| 19 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
404 | بیکاتب | 10 محرم 1280ق(موافق لفظ «فراغ») | نسخ | 144 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
1393 | عبدالله بن محمد | 1283ق | نسخ | 486 | شناسنامه ← |
| 21 |
ملک
تهران
|
971/1 | بیکاتب | 1304ق | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 22 |
رضوی
مشهد
|
7874 | محمد حسین بن زین العابدین زینی (یا زنبی) رضائی | 2 شوال 1353ق | نستعلیق | 117 | شناسنامه ← |
| 23 |
وزیری
یزد
|
1133/2 | محمد فضایل طباطبایی | بیتاریخ | نسخ | 121 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
29468 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 25 |
رضوی
مشهد
|
1811 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |