نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

کشف الوجوه الغر لمعانی نظم الدر

kašf-ul wujūh-ul ġarr li-ma‘ānī naẓm-id durr
26 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/53610
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #53610
پدیدآور / مؤلف: نطنزی، محمود بن علی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 26، ص 396 تا 398
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح تائیه ابن فارض (š.-e tā’īyy-e ibn-a fāriḍ)
اثر مرتبط / وابسته به: القصيدة التائية = نظم السلوک = نظم الدرر = التائية فی التصوف؛ ابن فارض، عمر بن علی (576-632)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرحی است عرفانی و مهم و مختصر بر «قصیده تائیه» موسوم به «نظم السلوک» عمر بن فارض مصری. این کتاب در بسیاری از منابع به اشتباه به کمال الدین عبدالرزاق بن ابوالغنائم بن احمد کاشانی (-736ق) نسبت داده شده است. این نسبت آن‌چنان شایع بوده که حتی در سال 1319ق در تهران به صورت سنگی به نام او چاپ شد. به نظر می‌رسد نخستین بار این انتساب اشتباه در کشف الظنون طرح شده باشد. برای اولین بار استاد جلال الدین همایی به دقت و درستی مؤلف کتاب را شناسایی کردند (در مقدمه مصباح الهدایة و مفتاح الکفایة، ص 16-19) و پس از ایشان علی نقی منزوی در جلد دوم فهرست دانشگاه تهران بدان توجه کردند و درست آن است که این کتاب نگارش عزالدین محمود پسر علی کاشی نطنزی می‌باشد. در آغاز ده«فصل» در تشریح اصول (و قدمت قبل الشروع فی المطلوب فصولاً جعلتها لما یبتنی علیه اصولاً) در دو «قسم» آمده: قسم 1. المعارف، دارای پنج «فصل»: 1) معرفة الذات و الصفات و الاسماء و الافعال، 2) معرفة العوالم على سبیل الاجمال، 3) معرفة الروح و النفس و ما تولد منهما، 4) معرفة الانسان و خلافته، 5) معرفة النبوة و الولایه؛ قسم 2. المواجید، دارای پنج «فصل»: 1) المحبة، 2) السکر، 3) الوجد و الموجود، 4) الجمع، 5) التوحید.
آغاز اثر
« الحمد لله الذی فلق بقدرته صبح الوجود عن غسق العدم بجعله آیة مبصرة لیقیم علیه دلیلاً ... اما بعد: فمما شاع بین الناس ذکره و ذاع امره ان اتبع العلوم و ارفعها بل صفاوتها ... علم التوحید فان موضوعه الذات الاحدیة و الصفات الازلیة »
انجام اثر
« و هذا الکلام محول علی منوال الحکایة بلسان الجمع عن المقام المحمدی (ع) کما سبق مراراً و هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذا المختصر من شرح القصیدة. »
سوابق و چاپ‌های اثر
به سال 1310ق در قاهره در حاشیه شرح دیوان ابن فارض نابلسی، و به سال 1319ق در تهران به چاپ رسیدهو در هر دو آنرا نگارش ملا عبدالرزاق کاشی (- 736) دانسته‌اند
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 67/18 کشف الظنون 265/1 الاوقاف العامة موصل 162/2

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● کشف الوجوه الغر لمعانی نظم الدر = شرح تائیه ابن فارض / عرفان و تصوف / عربی kašf-ul wujūh-ul ġarr li-ma‘ānī naẓm-id durr = š.-e tā’īyy-e ibn-a fāriḍ نطنزی، محمود بن علی، - 735 قمری naṭanzī, maḥmūd ebn-e ‘alī(- 1335) وابسته به: القصيدة التائية = نظم السلوک = نظم الدرر = التائية فی التصوف؛ ابن فارض، عمر بن علی (576-632) شرحی است عرفانی و مهم و مختصر بر «قصیده تائیه» موسوم به «نظم السلوک» عمر بن فارض مصری. این کتاب در بسیاری از منابع به اشتباه به کمال الدین عبدالرزاق بن ابوالغنائم بن احمد کاشانی (-736ق) نسبت داده شده است. این نسبت آن‌چنان شایع بوده که حتی در سال 1319ق در تهران به صورت سنگی به نام او چاپ شد. به نظر می‌رسد نخستین بار این انتساب اشتباه در کشف الظنون طرح شده باشد. برای اولین بار استاد جلال الدین همایی به دقت و درستی مؤلف کتاب را شناسایی کردند (در مقدمه مصباح الهدایة و مفتاح الکفایة، ص 16-19) و پس از ایشان علی نقی منزوی در جلد دوم فهرست دانشگاه تهران بدان توجه کردند و درست آن است که این کتاب نگارش عزالدین محمود پسر علی کاشی نطنزی می‌باشد. در آغاز ده«فصل» در تشریح اصول (و قدمت قبل الشروع فی المطلوب فصولاً جعلتها لما یبتنی علیه اصولاً) در دو «قسم» آمده: قسم 1. المعارف، دارای پنج «فصل»: 1) معرفة الذات و الصفات و الاسماء و الافعال، 2) معرفة العوالم على سبیل الاجمال، 3) معرفة الروح و النفس و ما تولد منهما، 4) معرفة الانسان و خلافته، 5) معرفة النبوة و الولایه؛ قسم 2. المواجید، دارای پنج «فصل»: 1) المحبة، 2) السکر، 3) الوجد و الموجود، 4) الجمع، 5) التوحید. آغاز: الحمد لله الذی فلق بقدرته صبح الوجود عن غسق العدم بجعله آیة مبصرة لیقیم علیه دلیلاً ... اما بعد: فمما شاع بین الناس ذکره و ذاع امره ان اتبع العلوم و ارفعها بل صفاوتها ... علم التوحید فان موضوعه الذات الاحدیة و الصفات الازلیة انجام: و هذا الکلام محول علی منوال الحکایة بلسان الجمع عن المقام المحمدی (ع) کما سبق مراراً و هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذا المختصر من شرح القصیدة. چاپ: به سال 1310ق در قاهره در حاشیه شرح دیوان ابن فارض نابلسی، و به سال 1319ق در تهران به چاپ رسیدهو در هر دو آنرا نگارش ملا عبدالرزاق کاشی (- 736) دانسته‌اند [الذریعة 67/18؛ کشف الظنون 265/1؛ الاوقاف العامة موصل 162/2]

نسخه‌های خطی این اثر

26 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
12853/3 بی‌کاتب قرن 8 نستعلیق 62 شناسنامه ←
2
علامه طباطبائی
شیراز
1231 بی‌کاتب قرن 8 نسخ - شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
بدون شماره/3 بی‌کاتب قرن 8 - - شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
271 عبدالقادر بن عمر بن محمد 715ق نسخ 177 شناسنامه ←
5
فاضل
خوانسار
84 محمود بن محمد بن ابوالفضل جامی اوایل جمادی الاول 727ق نسخ 190 شناسنامه ←
6
مرکز احیاء
قم
77 نامشخص - - - شناسنامه ←
7
دانشگاه
تهران
10692 ناصر بن محمد بن عبدالواحد بن محمد کازرینی پنج‌شنبه 10 رجب 768ق نسخ 170 شناسنامه ←
8
کریم اشراق
جهرم
بدون شماره بی‌کاتب 768ق - - شناسنامه ←
9
الهیات
تهران
526 محمد بن ابی بکر بن علی یزدی جمعه 18 شعبان 795ق شکسته نستعلیق 182 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
10700 همام بن علاء بن محمود کرمانی محرم 833ق تعلیق 157 شناسنامه ←
11
دانشگاه
تهران
2586-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
12
نمازی
خوی
441 عبدالعلی بن محمد سبزواری 9 رجب 852ق نسخ 415 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
13227 رضی بن محمد بن حیدر جزینی حسینی شنبه 18 شعبان 884ق نسخ 121 شناسنامه ←
14
جابری انصاری
اصفهان
34 نامشخص - - - شناسنامه ←
15
دانشگاه
تهران
4109 محمد بن علی امامی صفر 893ق نسخ 248 شناسنامه ←
16
دانشگاه
تهران
1442/1 بی‌کاتب 985ق نسخ - شناسنامه ←
17
مرکز احیاء
قم
476 نامشخص - - - شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
172/3-طباطبائی بی‌کاتب قرن 11 نسخ 12 شناسنامه ←
19
مجلس
تهران
206/14-طباطبائی بی‌کاتب قرن 11 - 2 شناسنامه ←
20
ملی
تهران
59 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 136 شناسنامه ←
21
صد و بیست و پنج نسخه
سبزوار
120 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 184 شناسنامه ←
22
دانشگاه
تهران
10686 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 144 شناسنامه ←
23
ملی
تهران
1566/1 بی‌کاتب 1258ق نسخ 188 شناسنامه ←
24
الهیات
تهران
328 محمد تقی بن محمد مومن شریف بن حسنعلی بن محمد بن محمد رضا بن حسن فدشکویی فسایی فارسی شیرازی چهارشنبه 19 جمادی الثانی1301ق - 177 شناسنامه ←
25
رضوی
مشهد
15980 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 193 شناسنامه ←
26
ملی
تبریز
2921 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 168 شناسنامه ←