کتابچه مداخل و مخارج

● کتابچه مداخل و مخارج / حکومت و سیاست / فارسی ketābče-ye madāxel va maxārej ملکم، 1249 - 1326 قمری malkam (1834 - 1908) یکی از دو رساله اقتصادی ملکم خان که در آن مبانی نظریه‌های اقتصادی وی بیان شده است و به پادشاه روزگار خویش تقدیم کرده است. نسخه‌ای از این رساله در فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه دانشکده حقوق دانشگاه تهران، گزارش شده و مرحوم استاد دانش پژوه احتمال داده که از جعفر قلیخان سردار، سرتیپ دوم توپخانه ایلخانی باشد که نگارنده دره نجفیه بوده و گویا لقب نواب و یا معتمد التجار داشته است. مؤلف، در پایان رساله، می‌گوید: «شروحی که در کتابخانه نمره دوم و نمره چهارم و این کتابچه که نمره پنجم است نوشته شده هر چند در معرض استهزاء و تخفیف بزرگان قوم است و از حد امثال ما بندگان خارج می‌باشد ولی تقدیم مراسم دولتخواهی و ملت پرستی را به کشف استار و اعلان اسرار دانسته‌ایم ... و بر ما بندگان دولتخواه و دعاگو لازم می‌نماید که معروض بداریم و اطلاع بدهیم و آنچه از مصالح دولت و فواید مملکت بشعور و عقل ناقص خودمان بدانیم بنمائیم تا رأی جهان آرای [عیون] اعلیحضرت شاهنشاه جمجاه چه صواب و صلاح داند چنانکه گفته‌اند: صلاح مملکت خویش خسروان دانند ...». اگر مقصود، رساله دوم و چهارم این نسخه باشد، بایستی بگوییم رساله دوم از میرزا ملکم خان می‌باشد و به همین دلیل، رساله موجود نیز ممکن است از ملکم خان باشد.(سید محمود مرعشی) آغاز: مداخل بر دو قسم است: قسم اول مداخل متوالی و انتقالی است یعنی چیزی از محل بمحل دیگر انتقال بیابد ... و قسم دوم از مداخل مداخل مصنوعی و اختراعی است ... انجام: تا رای جهان آرای همایون چه صواب و صلاح داند صلاح مملکت خویش خسروان دانند چنانکه گفته اند: صلاح مملکت خویش خسروان دانند×گدای گوشه نشینی تو حافظا مخروش